fa پویایی فرسایندگی باران و پوشش گیاهی برای مدیریت رسوب سامانه‌های استحصال آب باران حوزه دلی تخصصي Special پژوهشي Research انباشت رسوب، یکی از عوامل محدودکننده ظرفیت و دوام بهره‌برداری از سامانه‌های استحصال آب باران و سازه‌های کوچک آبخیزداری است. در این پژوهش، ارتباط عامل فرسایندگی باران &rlm;&lrm;(R)&lrm;&rlm; و حفاظت سطحی ناشی از پوشش گیاهی با تغییرات سالانه فرسایش مدل‌شده حوزه دلی طی دوره ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ بررسی شد. برای این منظور، ۱۴۱۶ تصویر پردازش‌شده لندست ۵ تا ۹، بارش روزانه &rlm;&lrm;CHIRPS⁠&lrm;&rlm;⁠، مدل رقومی ارتفاع ۳۰ متر، داده‌های خاک &rlm;&lrm;OpenLandMap&lrm;&rlm; و شواهد صحرایی گزارش‌های منطقه تلفیق شد. شاخص‌های تصاویر لندست ۵ و ۷ با روابط محلی به مبنای لندست ۸ تبدیل و سپس ۲۱ ترکیب سالانه تهیه شد. عامل پوشش&ndash;مدیریت &rlm;&lrm;(C)&lrm;&rlm; از شاخص پوشش گیاهی همگن‌شده و فرسایندگی باران از شاخص فورنیه اصلاح‌شده برآورد شد. خروجی معادله جهانی اصلاح‌شده فرسایش خاک، با واحد اسمی تن در هکتار در سال، برای مقایسه نسبی سال‌ها به‌کار رفت و معادل رسوب اندازه‌گیری‌شده نیست. برآوردگر شیب سن، آزمون من&ndash;کندال، آزمون پتیت و همبستگی اسپیرمن برای تحلیل زمانی استفاده شد. عامل فرسایندگی از ۵۰۵٫۷۸ در ۲۰۰۸ تا ۳۸۸۹٫۵۶ مگاژول میلی‌متر بر هکتار بر ساعت در سال در ۲۰۱۸ تغییر کرد، اما روند آن معنی‌دار نبود &rlm;&lrm;(p = 0.349).&lrm;&rlm; عامل پوشش روند کاهشی معنی‌دار داشت (شیب منفی ۰٫۰۰۲۶۷ در سال؛ &rlm;&lrm;p = 0.0012&lrm;&rlm;) و ۲۰۱۳ آخرین سال پیش از افت میانگین آن بود &rlm;&lrm;(p = 0.0067).&lrm;&rlm; پاسخ سالانه از ۱۳۸٫۳۳ در ۲۰۱۰ تا ۱۰۴۰٫۲۰ تن در هکتار در سال در ۲۰۱۸ متغیر بود و روند معنی‌داری نداشت. ارتباط فرسایندگی با پاسخ قوی بود &rlm;&lrm;(&rho; = 0.981)⁠&lrm;&rlm;⁠، اما ارتباط عامل پوشش معنی‌دار نبود &rlm;&lrm;(&rho; = &minus;0.071; p = 0.758).&lrm;&rlm; بیشترین میانگین پاسخ در وضعیت فرسایندگی زیاد&ndash;حفاظت کم مشاهده شد (۸۶۳٫۴۹). طبقه‌بندی چهارگانه فرسایندگی&ndash;حفاظت برای زمان‌بندی پایش، پاک‌سازی ورودی‌ها و نگهداری رسوب‌گیرها پیشنهاد می‌شود؛ اعتبارسنجی میدانی و تأیید پایگاه داده سازه‌های اجراشده برای کاربرد قطعی آن ضروری است.<br> &nbsp; <table class="Table" style="border-collapse:collapse; border:none" width="99%"> <tbody> <tr> <td style="border-bottom:1px dashed #0070c0; width:65%; padding:0cm 2px 0cm 2px; height:19px; border-top:1px dashed #0070c0; border-right:1px dashed #0070c0; border-left:1px dashed #0070c0" valign="top"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Sediment is a recurrent operational constraint in rainwater-harvesting and small watershed-control systems. It reduces effective storage, obstructs inlets and conveyance paths, increases maintenance requirements, and can transfer erosion problems from contributing slopes to downstream structures. In semi-arid mountain watersheds, these impacts are not governed by a single long-term average: a small number of erosive years may dominate sediment pressure, while vegetation recovery or degradation changes the resistance of the land surface. The present study addresses this temporal dimension in the 105.20 km&sup2; Deli watershed, upstream of the Jarreh reservoir in Khuzestan Province, Iran. Its objective was to determine whether annual variation in a relative RUSLE-based erosion-response index during 2005&ndash;2025 was primarily associated with rainfall erosivity or vegetation-derived surface protection, to identify statistically defensible changes and extreme years, and to translate the results into an operational screening framework for sediment management in rainwater-harvesting systems. This objective is distinct from spatial hotspot and sediment-connectivity mapping: the analytical unit here is the annual watershed response and its climatic and cover controls.<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span></span></span></td> </tr> </tbody> </table> تغییر رژیم, خوزستان, سال‌های حدی, شاخص فورنیه اصلاح‌شده, پایش چندحسگری, کنترل رسوب change-point detection, extreme years, modified Fournier index, multi-sensor monitoring, operational sediment control 0 0 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-2466-1&slc_lang=fa&sid=1 Amin Zoratipour امین ذرتی پور Zoratipour@asnrukh.ac.ir 10031947532846006549 10031947532846006549 Yes Department of Nature Engineering, Faculty of Agriculture بخش منابع طبیعی Kohzad Heidary کهزاد حیدری kohzad93@gmail.com 10031947532846006550 10031947532846006550 No Agricultural Research, Education and Extension Organization سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی