استاد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران، v.verdinejad@urmia.ac.ir
چکیده: (1224 مشاهده)
در تحقیق حاضر جهت تهیه نقشه تغییرات کاربری اراضی در حوزه آبخیزباراندوزچای از تصاویر سنجندههای TM و ETM+ ماهوارههای لندست و سنتینل 2 مربوط به سالهای 1990، 1995، 2000، 2005، 2010، 2016، 2020 و 2024 طی یک بازه زمانی 34 ساله استفاده شد. در ادامه، بهمنظور پیشبینی کاربری اراضی برای سال 2032 از CA-مارکوف از نرمافزار TerrSet استفاده شد. در نهایت، برای روند تغییرات کاربری از شاخص شدت تغییرات و شاخص درجه پویایی یکپارچه (Ktotal) در پایش تغییرات کاربری اراضی استفاده شد. نتایج نشان داد که نقشههای طبقهبندیشده با دقت زیاد و ضریب کاپا بیش از 80/0 تولید شدند که حاکی از اعتبار خوب تحلیلها است. در این تحقیق کاربری اراضی در شش کلاس شامل اراضی آبی و باغات، مرتع، اراضی دیم، مسکونی، بدنه آبی و نمکزار طبقهبندی شد. تحلیل تغییرات کاربری اراضی نشان داد که بیشترین تغییرات در کاربری مسکونی رخ داده است، بهویژه در بازه زمانی 2000-1995 و 2024-1995 که بهترتیب با رشد 66/22 و 35/267 درصدی مواجه بوده است. این رشد نشانگر توسعه سریع مناطق مسکونی و شهری است که احتمالاً ناشی از افزایش جمعیت و تقاضا برای مسکن در این منطقه بوده است. همچنین، در دوره 2024-2020، گسترش اراضی آبی و باغات با رشد 42/0 درصدی مشاهده شد که میتواند بهدلیل افزایش تقاضا برای محصولات کشاورزی و بهبود فنون کشاورزی باشد. پیشبینی برای سال 2032 نشان میدهد که مساحت مناطق مسکونی به 19/95 کیلومترمربع و اراضی آبی و باغات به 64/584 کیلومترمربع افزایش خواهد یافت، در حالیکه اراضی دیم و مراتع کاهش خواهند یافت. تحلیل شاخص درجه پویایی یکپارچه (Ktotal) نیز نشان داد که سرعت تغییرات کاربری اراضی در بازه زمانی 2020-2016 و 2024-2020 افزایش یافته است، درحالیکه در بازه زمانی 2005-2000 و 2010-2005 کاهش داشته است. این نتایج نیاز به مدیریت پایدار منابع طبیعی و تدوین برنامههای حفاظتی برای کنترل تغییرات کاربری و حفظ پایداری محیطزیستی منطقه را تأکید میکند.
