fa تعیین میزان راندمان تولید محصول بر آب مصرفی در حوزه آبخیز دشت سفیدرود تخصصي Special پژوهشي Research <p>همواره یکی از بحث‌های کارشناسی، پایین بودن راندمان آبیاری و بهره‌وری آب در کشاورزی برای جریانات سطحی بوده است. برای بررسی این موضوع، حوزه دشت سفیدرود که صرفا از آب جریانات سطحی بهره‌برداری می کند به عنوان الگوی تحقیق انتخاب گردید. سپس بر اساس محصول عمده آن منطقه اقدام به برداشت صحرائی مقدار راندمان انتقال، راندمان کاربرد آب و میزان بهره‌وری از آب شد. نتایج نشان داد که راندمان انتقال در شبکه های آبیاری با پوشش بتنی، بین 75 تا 92 درصد است. اما چنانچه کانال خاکی و طولانی باشد، مقدار راندمان آبیاری کاهش و به 7/37 درصد می رسد. راندمان کاربرد آب در مزرعه برای آبیاری تحت فشار قطره‌ای و بارانی، بالاتر از 90 درصد می‌باشد ولی چنانچه مدیریت خوبی بر این سیستم حاکم نباشد، راندمان کمتر و به 63 درصد خواهد رسید. راندمان کاربرد در آبیاری ثقلی بسیار متغیر است، بطوریکه در مزارع برنج که آب بصورت غرقابی است راندمان از 57 درصد تا 76 درصد می باشد. اگر مدیریت و ابعاد و اندازه کرت مناسب نباشد، راندمان کاربرد آبیاری ثقلی بشدت کاهش می‌یابد و تا رقم 29 درصد نیز می رسد. راندمان آبیاری از حاصل ضرب راندمان انتقال در راندمان کاربرد بدست می آید. حداقل راندمان آبیاری کرتی اندازه گیری شده 2/14 درصد و حداکثر آن در سیستم‌ آبیاری تحت فشار به میزان 1/95 درصد بوده است. اگر رقم متوسط را ملاک محاسبه قرار دهیم، راندمان کاربرد آبیاری حدود 7/57 بدست می‌آید. بالا بودن ارقام راندمان آبیاری نشان می دهد که در سال‌ های اخیر، کشاورزان به اهمیت آب پی برده و به همین خاطر بر مدیریت آب در مزرعه و باغات اهمیت و راندمان آبیاری را افزایش داده‌اند.</p> <p>Always, one of the expert subjects has been being the low irrigation efficiency and water utilization in agriculture for the surface flows. To investigate this issue, basin of Dasht-Sefidrud which only use the surface water, was selected as the study pattern. Then, based on the region&#39;s major product, it was sampled the transmission efficiency, water use efficiency and water utility in the field. Results showed that the transmission efficiency in irrigation networks with concrete cover was between 75 to 92 percent whereas, if the canal has been terrestrial and long, the irrigation efficiency would have reduced to 37/7 percent. Water use efficiency in farms under pressure of drip and sprinkler irrigations is more than 90 percent, but if the system is not be managed well, the efficiency will be reduced and reached to 63 percent. Water use efficiency in gravity irrigation is very variable, so that rice fields in which irrigation is as water flooding, the irrigation efficiency will come to 57 to 76 percent, respectively. If the management and plot size and dimensions are not appropriated, the irrigation efficiency will be greatly reduced and reached to 29 percent. Irrigation efficiency is obtained by multiplying the transmission efficiency in application efficiency. The minimum measured efficiency has been 14.2 percent and its maximum in pressure irrigation system was 95/1 percent, that the average of those will be about 57/7 percent. High level of irrigation efficiency caused the farmers recognize the importance of water and water management in recent years, and increase the irrigation efficiency in their farms and gardens.</p> بهره‌وری, مصرف آب, کارایی تولید, راندمان آبیاری, حوزه آبخیز دشت سفیدرود Utilization, Water use, Production efficiency, Irrigation efficiency, Basin of Dasht-Sefidrud 27 36 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-246-3&slc_lang=fa&sid=1 Majid Heydarizadeh مجید حیدری زاده Majid Heydariheydarizadeh1@gmail.com 10031947532846001651 10031947532846001651 Yes تحقیات و آموزش کشاورزی Saeid Elmi سعید علمی elmi1968@yahoo.com 10031947532846001652 10031947532846001652 No پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری