fa ارزیابی و تعیین مولفه‌های بیلان آب حوضه آبخیز گاماسیاب تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><span style="font-family: b nazanin;">امروزه با توجه به اهمیت شناخت و آگاهی از وضعیت بیلان آبی حوضه &shy;های آبخیز و تحلیل رفتار هیدرولوژیکی حوضه&shy; ها خصوصا حوضه&shy;های بدون ایستگاه آبسنجی، جهت برنامه&shy;ریزی و اجرای طرح&shy;های آبی، لزوم استفاده از فناوری&shy;های نوین در پیش بینی مولفه&shy;های بیلان آبی بیش از پیش مشهود می‌باشد. بر این اساس در حوضه آبخیز گاماسیاب (در جنوب استان همدان و کرمانشاه) با به کارگیری مدل‌های هیدرولوژیکی نظیر </span><span dir="LTR">WetSpa</span><span style="font-family: b nazanin;"> به کمک تکنیک&shy;های نرم &shy;افزاری همچون </span><span dir="LTR">GIS</span><span style="font-family: b nazanin;"> مولفه&shy; های بیلان آب حوضه بر اساس طراحی شبکه سلولی شبیه&shy; سازی گردید. نقشه &shy;های رقومی کاربری اراضی، بافت خاک، ارتفاعی و سری&shy;های زمانی پیوسته دما، بارش، تبخیر و تعرق و دبی در گام زمانی روزانه ورودی&shy;های اصلی مدل می‌باشند. مدل در هر شبکه سلولی با توجه به پارامترهای موثر در بیلان آبی، موازنه بیلان آبی کل دوره را برقرار، و در ادامه مولفه &shy;های بیلان خصوصا رواناب را در حوضه شبیه‌&shy;سازی می&shy;نماید. واسنجی مدل برای 20 سال انتهایی دوره آماری (1370 تا 1389) و اعتبارسنجی مدل برای دوره 5 ساله ابتدایی (1365 تا 1369) لحاظ شده است. طبق نتایج شبیه سازی 20 درصد کل بارش حوضه به صورت رواناب کل از حوضه خارج شده که با داده مشاهداتی در ایستگاه آب&shy;سنجی خروجی حوضه مطابقت دارد. در ادامه برای ارزیابی کارایی مدل، مقادیر شبیه&shy;سازی شده در هر دو دوره آماری با استفاده از داده‌های مشاهداتی بارش، تبخیر و دبی مورد مقایسه قرار گرفت. روش‌های آماری همانند معیار ارزیابی ناش- ساتکلیف نشان داد مدل </span><span dir="LTR">WetSpa</span><span style="font-family: b nazanin;"> با دقت نسبتا خوبی (ضریب بالای 60 درصد) مولفه‌های بیلان آبی نظیر برگاب، ذخیره چالابی، نفوذ و مقدار رواناب خصوصا رواناب کل را در این حوضه پیش بینی نمود. </span></span></div> <p style="text-align: justify;">Due to the importance of analyzing the hydrological behavior of basin, especially basins with no hydrometric station, applying new methods for predicting water balance is necessary. Therefore, in this research daily runoff stream of Gamasiab basin in the south of Hamadan and Kermanshah provinces was simulated based on cellular network using hydrological spatially distributed WetSpa model in GIS. Digital maps of DEM, land use and soil texture and continuous time series of temperature, precipitation, evapotranspiration and discharge are main model inputs. Model in any cellular network by using rainfall, temperature and evaporation data, simulates all water balance components. Calibration of model parameters for the last 20 years of the studied period (1991 to 2010) and validation of model for the first 5 years (1986 to 1990) was done. The results of the model application showed good agreement between observed and simulated data based on statistical criteria of Nash- Sutcliffe efficiency criterion with accuracy above 0.6 .This model based on the coefficient of performance showed that ability to simulate rainfall-runoff in major sub basins is satisfactory.</p> <p><br> &nbsp;</p> آمار روزانه, شبیه­ سازی جریان, گاماسیاب, مدل WetSpa Daily statistics, Flow simulation, Gamasiab, WetSpa model 57 66 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-493-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Artimani مهدی آرتیمانی hzeinivand@gmail.com 10031947532846001987 10031947532846001987 Yes University of Lorestan دانشگاه لرستان Hosein Zeinivand حسین زینی وند artimanih@gmail.com 10031947532846001988 10031947532846001988 No University of Lorestan دانشگاه لرستان Naser Tahmasebi ناصر طهماسبی پور ntahmasebipour@yahoo.com 10031947532846001989 10031947532846001989 No University of Lorestan دانشگاه لرستان Ali Haghizadeh علی حقی زاده alihaghi20@gmail.com 10031947532846001990 10031947532846001990 No University of Lorestan دانشگاه لرستان