fa تحلیل عدم قطعیت مدل‌های شبکه عصبی مصنوعی و ماشین بردار پشتیبان در تخمین بارش تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در این تحقیق سعی گردید، ترکیب ورودی و مدل مناسب برای تخمین بارش‌های شهرستان شاهرود تعیین گردد. برای رسیدن به این هدف از داده&shy;های ماهانه هواشناسی شامل تبخیر، دما، رطوبت نسبی هوا، تابش&shy;های خورشیدی، </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سرعت باد در <span style="color:black;">دوره&shy; آماری 1342 تا 1394 </span>و مدل&shy;های شبکه عصبی مصنوعی و ماشین بردار پشتیبان استفاده شده است. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">75 درصد </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">داده&shy;ها برای واسنجی و 25 درصد دیگر جهت اعتبارسنجی مدل&shy;ها استفاده شده است. در این تحقیق از شبکه عصبی مصنوعی پرسپترون <span style="color:black;">چند</span> لایه با تابع تانژانت سیگموئید و 1 تا 30 نرون در لایه پنهان و از مدل ماشین بردار پشتیبان با تابع کرنل پایه شعاعی جهت تخمین بارش‌های منطقه شهرستان شاهرود استفاده شده است. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">عملکرد هر یک از مدل&shy;ها با استفاده از شاخص&shy;های آماری مجذور میانگین مربعات خطا و ضریب همبستگی ارزیابی شده است و عدم قطعیت مدل&shy;ها نیز به &shy;ازای دو پارامتر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">d-factor</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p-factor</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تعیین گردیده است. با توجه به این که هر دو مدل عملکرد مناسبی در تخمین بارش داشته&shy;اند، ولی مدل ماشین بردار پشتیبان با خطا و عدم قطعیت کمتری نسبت به مدل شبکه عصبی مصنوعی، عملکرد بهتری در تخمین بارش شهرستان شاهرود داشته است. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بنابراین مدل ماشین بردار پشتیبان می&shy;تواند به &shy;عنوان یک مدل بسیار مناسب در تخمین بارش مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></span></div> &nbsp; <p><strong>Abstract</strong></p> <p style="text-align: justify;">In this research, we tried to determine the input composition and model for estimation of precipitation in Shahrood. To achieve this objective, monthly weather data including evaporation, temperature, relative humidity, solar radiation, wind speed during the period of 1963 to 1915, and artificial neural network and support vector machines have been used. 75% of the data was used for calibration and 25% for validation of the models. In this research, an artificial neural network of laminated perceptron with a sigmoid tangent function and 1 to 30 neurons in the hidden layer was used and a support vector machine model with radial base kernel function was used to estimate rainfall in Shahrood district. The performance of each model was evaluated using the statistical mean square error and correlation coefficient. The uncertainty of the models was also determined for two parameters, d-factor and p-factor. Considering that both models have good performance in rainfall estimation, the support vector machine model with less error and uncertainty than artificial neural network model has better performance in predicting rainfall in Shahrood. Therefore, a support vector machine model can be used as a very suitable model for precipitation estimation.</p> <p><br> &nbsp;</p> <p></p> واژه­های کلیدی: تخمین بارش, شاهرود, شبکه عصبی مصنوعی, عدم قطعیت, ماشین بردار پشتیبان Keywords: Estimating precipitation, Shahrood, artificial neural network, uncertainty, SVM 43 50 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-413-10&slc_lang=fa&sid=1 Babak Mohammadi بابک محمدی babakmsh@yahoo.com 10031947532846002138 10031947532846002138 Yes University of Tabriz دانشگاه تبریز ruzbe moazenzadeh روزبه موذن زاده b.mohammadi71@ymail.com 10031947532846002139 10031947532846002139 No Shahroud University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود