fa ارزیابی شاخص‌های رطوبتی از دیدگاه اقلیم کشاورزی در شمال شرق ایران تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بررسی وضعیت رطوبتی جو در مدیریت آبیاری و تعیین برنامه&shy;های بلند مدت مدیریت منابع آب حائز اهمیت است. در این مطالعه داده&shy;های پارامترهای اقلیمی بارش، دمای کمینه، بیشینه و متوسط دما به منظور تعیین شاخص رطوبتی، باران موثر، تبخیر</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تعرق بالقوه و نیاز رطوبتی گیاه در سطح 12 ایستگاه هواشناسی واقع در شمال شرق ایران بررسی شد. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در مطالعه حاضر با روش اسنادی</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> آماری، برای سنجش تبخیر</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تعرق پتانسیل از روش تجربی پاپاداکیس و برای تعیین باران موثر از روش </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">USDA</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در محیط نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">CropWat/8</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> استفاده شد. بر اساس نسبت بین باران موثر، تبخیر</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تعرق بالقوه و بارش ماهانه نیاز رطوبتی مشخص گردید. نتایج پردازش&shy;ها در سطح ایستگاه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های مورد مطالعه بر اساس روش درون</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یابی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">IDW</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در محیط نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ArcGIS10/2</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به صورت توزیع فضایی در سطح منطقه شمال شرق مشخص گردید.</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج نشان داد که در منطقه مورد مطالعه، استان خراسان شمالی و استان خراسان جنوبی به ترتیب از شرایط رطوبتی بالا و پایین</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برخوردار می&shy;باشند. بیشترین میزان باران موثر در ماه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های مارس و آوریل رخ می&shy;دهد. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">توزیع مکانی باران موثر از شمال به جنوب منطقه کاهش می&shy;یابد. میزان تبخیر</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تعرق پتانسیل بالقوه از شمال به جنوب منطقه مورد مطالعه افزایش می&shy;یابد. منطقه شمال شرق</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از شرایط رطوبتی مناسبی برخوردار نبوده و به استثنای مناطق سردسیر خراسان شمالی، دیگر مناطق به ‌شدت با کمبود رطوبت مواجه بوده و تنش رطوبتی برای بیشتر محصولات در ایام گرم سال به وجود می‌آید. پردازش شاخص رطوبتی نشان داد که از شمال به جنوب منطقه مورد مطالعه مقدار شاخص رطوبتی به شدت کاهش می&shy;یابد. منطقه از تبخیر&ndash; تعرق پتانسیل بالایی نیز برخوردار بوده و در واقع، درون&shy;داد رطوبت از طریق بارش کمتر از میزان برون&shy;دادی است که در اثر تبخیر و تعرق از دست می‌رود. مناطق خراسان جنوبی از بحرانی‌ترین شرایط تبخیر- تعرق پتانسیل برخوردار می&shy;باشد. طول فصل مرطوب در منطقه، به جز استان خراسان شمالی، کوتاه مدت است در مناطقی از خراسان جنوبی تقریبا ماه مرطوبی وجود ندارد. توزیع مکانی شاخص&shy;های رطوبتی از عامل عرض جغرافیایی و الگوی ناهمواری&shy;های منطقه تبعیت می&shy;نماید. نتایج و دستاورد&shy;های این تحقیق در برنامه&shy;ریزی و مدیریت منابع آب و عملیات و برنامه&shy;های کشاورزی حائز اهمیت می&shy;باشد.</span></span></div> <br> &nbsp; It is important to study moisture in the atmosphere for irrigation management and determining long-term plans for water resource management. In this study, data on climatic parameters of rainfall, minimum, maximum, and average temperature were investigated to determine the moisture index, effective rain, potential evapotranspiration and soil moisture requirements at 12 meteorological stations in northeastern Iran.In the present study, the experimental method of Papadakis was used for estimating potential evapotranspiration and the USDA method was used to determine the effective rainfall in CropWat. 8 environment. Monthly rainfall was determined using the ratio between effective rain, evapotranspiration and rainfall.The results of the processes at the station level were determined based on the IDW interpolation method in ArcGIS 10.2. The results showed that North Khorasan and South Khorasan provinces have high and low humidity conditions, respectively. Most effective rainfall occurs in March and April. Effective rain decreases from north to south. Evapotranspiration potential increases from north to south. The northeastern region has poor moisture conditions. Except for cold regions of North Khorasan, other areas are severely exposed to aridity, and moisture stress is observed for most crops during the hot months of the year. Analyzing the moisture index showed that the moisture index decreased significantly from north to south of the study area. The region has a high potential for evapotranspiration, and in fact, the input of moisture through precipitation is less than the amount lost due to evapotranspiration. South Khorasan faces one of the most critical conditions of potential evapotranspiration. The length of the wet season in the region, except for the North Khorasan province, is short. In areas of South Khorasan, there is almost no wet month. The spatial distribution of moisture indices follows the latitude and regional ripple patterns. The results and findings of this research are important in the planning and management of water resources, agricultural programs and operations.<br> &nbsp; باران موثر, تبخیر– تعرق پتانسیل, شمال شرق, نیاز رطوبتی Effective rainfall, Potential Evapotranspiration, Northeast of Iran, Moisture requirement 72 84 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-112-3&slc_lang=fa&sid=1 Mokhtar Karami مختار کرمی M.Karami08@yahoo.co.uk 10031947532846002510 10031947532846002510 Yes Hakim Sabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری Hamzeh Ahmadi حمزه احمدی hamzehahmadi2009@gmail.com 10031947532846002511 10031947532846002511 No Hakim Sabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری