Journal of Rainwater Catchment Systems

fa بررسی اثر دانش بومی قنات بر ابعاد توسعه پایدار Investigating the Effect of Indigenous Knowledge of Qanat on the Dimensions of Sustainable Development تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">     با توجه به نقش قنات به عنوان عامل اولیه ایجاد سکونتگاه و شکل گیری اجتماعات در بخش های وسیعی از ایران که در نواحی بیابانی و حاشیه کویر واقع شدهاند، همچنین کم توجهی و متروک شدن قناتهای متعدد همراه با تغییر شیوه استحصال آب زیر زمینی، در این پژوهش با استفاده از تئوریها، نظریه ها و تحلیل نتایج حاصل از پژوهشهای مختلف به روش توصیفی- تحلیلی، ارتباط بین دانش بومی و توسعه پایدار، تاثیر قنات بر ابعاد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی و زیست محیطی توسعه پایدار، ارتباط چاههای عمیق و ناپایداری، عوامل خشک شدن و تخریب و ناپایداری قناتها و ارائه راهکارهای احیای قنوات پرداخته شده است. نتایج نشان میدهد که آسیبها معمولا بر سازه قنات، کیفیت و کمیت آب وارد میشود و از عدم مرمت و بازسازی، عدم رعایت حریم قناتها و آلودگی ناشی از نشت فاضلاب و پساب به قنات، انسداد قنات در پروژههای عمرانی، افت آبخوان در اثر عدم تعادل در میزان برداشت و تغذیه آبخوان ناشی میشود. راهکارهای احیا در مرحله اول اصلاح سیاستهای حکمرانی بر آب و به خدمت گرفتن دانش و تکنولوژی مدرن در ارتقای کارآیی دانش بومی و روشهای سازگار با شرایط فرهنگی و جغرافیایی کشور و به دنبال آن عملیات عمرانی و ایزولاسیون جهت جلوگیری از انسداد، تلفات و آلودگی آب در مسیر کوره، نفوذ دادن سیلاب و تغذیه قنات و آبخوان، کنترل خروجی قنات، استفاده بهینه و سودآور از آب قنات، تهیه نقشه قناتها، حفاظتهای اداری و کیفری، برطرف کردن ضعفهای مدیریتی، آموزشی، فرهنگی و ترویجی میباشد که تحقق این موارد با تشکیل یک سازمان مستقل مردم نهاد و همکاری سازمانهای میراث فرهنگی و اوقاف، آب و کشاورزی و نهادهای فعال اجتماعی و فرهنگی، تحت حمایت استانداری قابل مطالبه، پیگیری و اجرا میباشد.</div>       Abstract <div style="text-align: justify;">     Considering the role of Qanat as the primary reason for the establishment of a residence and the formation of communities in vast parts of Iran located in the desert and marginal areas of the desert, also, the lack of attention and abandonment of numerous Qanats along with the change in the way groundwater extraction, in this study using theories and analysis of the results of various Studies, has been studied by descriptive method relationship the between indigenous knowledge and sustainable development, the effect of Qanat on the social, economic and environmental dimensions of sustainable development, relation of deep well and instable, factors of drying, degradation, instability of qanats and providing solutions for the revival of Qanats. The results show that Qanat is a sustainable way of extracting water, also important in terms of economic, social, cultural, environmental and historical aspects, and with sustainable supply, part of the water needs, is essential  in the life and development of Iran's dry regions. Damage usually enters the Qanat structure, quality and quantity of water, and from the lack of restoration and renovation,  failure to observe Qanat privacy, pollution due to leakage of sewage and wastewater to Qana, Blockade of Qanat in construction projects, the loss of aquifer is due to reduced nutrition and excessive water withdrawal from deep layers. Recovery strategies included Construction operations and isolation to prevent blockages, losses and water pollution in the furnace path, Infiltration of flood and nutrition Qanat and aquifer, Qanat output control, The optimal and profitable use of Qanat water, Preparing map of Qanats and eliminating managerial, educational, cultural and research weaknesses.</div> احیای قنات, تمدن کاریزی, سازه آبی بومی, مدیریت آبخوان, نظام اجتماعی پایدار Keywords: Aquifer management, Native Water Structure, Revival of Qanats, Qanat civilization, Sustainable social system 31 44 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-434-2&slc_lang=fa&sid=1 seyed mostafa tabatabaei سید مصطفی طباطبائی tabatabaei1984@yahoo.com 10031947532846002815 10031947532846002815 Yes University of birjand دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند hossein khozeymehnezhad حسین خزیمه نژاد hkhozeymeh@birjand.ac.ir 10031947532846002816 10031947532846002816 No University of birjand دانشگاه بیرجند