fa ارائه رابطه نوین برآورد ضریب تشت تبخیر روزانه با استفاده از برنامه‌ریزی بیان ژن و مقایسه آن با روش‌های تجربی جهت محاسبه تبخیر- تعرق گیاه مرجع (مطالعه موردی: دشت بیرجند) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تعیین دقیق مقدار آبی که برای تبخیر- تعرق</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گیاهان</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مصرف می‌شود، از مهمترین پارامترهای مدیریت آب در مزرعه می‌باشد. در شرایط عدم دسترسی به داده‌های لایسیمتری می‌توان از روش فائو-‌پنمن-‌ مانتیث (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">FPM</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) به عنوان روش استاندارد، برای ارزیابی روش‌های ساده برآورد تبخیر- تعرق مرجع </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">(ETo)</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">استفاده کرد. در این تحقیق، از داده‌های 18 ساله (1395-1377) هواشناسی بیرجند، جهت معرفی بهترین روش از بین چهار روش تجربی برآورد </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ETo</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بر پایه ضریب تشت شامل روش کونیکا، آلن و پروت، اشنایدر و اورنگ استفاده گردید و نتایج این روش‌ها با</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روش استاندارد </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">FPM</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> مورد مقایسه قرار گرفت. در نهایت به کمک بهترین روش تجربی قابل استفاده در منطقه مورد مطالعه و پارامترهای آن، هدف اصلی این تحقیق که بررسی توانایی مدل برنامه‌ریزی بیان ژن در پیش‌بینی ضریب روزانه تشت تبخیر بر اساس داده‌های هواشناسی و ارائه رابطه جدید در این راستا بود، انجام شد. در این تحقیق برای انتخاب بهترین رابطه جهت تعیین این ضریب از فراسنجه&shy;های آماری ضریب تبیین، مجذور میانگین مربعات خطا و میانگین مطلق خطا و درصد خطا استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد برای محاسبه ضریب تشت به صورت روزانه بهتر است از رابطه نوین ارائه شده توسط مدل بیان ژن با ضریب تبیین 77/0 و میانگین مربعات خطای021/0 میلی‌متر بر روز، در شرایط اقلیمی بیرجند استفاده نمود. </span></span></div> <div style="text-align: justify;">One of the most important componenets of water management in farms is estimating crops&rsquo; exact amount of&nbsp; evapotranspiration (water need). The FAO-Penman-Montheis (FPM) method is a standard method to evaluate other techniques which are used for easy calculation of potential evapotranspiration, when lysimeter datasheets are not available. This study was carried out based on 18 years&rsquo; climatic data of Birjand (1998-2016), to determine the best experimental method based on coefficient of evaporation pan amongst methods proposed by Cuenica, Allen and Pruitt, Snyder and Orang. Then, the results were compared with the FPM method. The best method was used to assess the capabilities of gene expression method for prediction of daily coefficient of evaporation pan, which was the major goal of this study. The best equation for calculation of daily coefficient of evaporation pan was determined using these statistical factors: coefficient of determination, root mean squared error, mean absolute error, and percent error. The results showed that in Birjand&rsquo;s climatic conditions, it is best to use the equation of generated by the gene expression method with a coefficient of determination of 0.77 and mean squared error of 0.021 millimeter per day.</div> اشنایدر, آلن‌ و‌ پروت, اورنگ, فائو- ‌پنمن- ‌مانتیث, کونیکا Allen and Pruitt, Cuenca, FAO Penman Monteith, Orang, Snyder 57 67 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-1414-1&slc_lang=fa&sid=1 Saeide Hosseinabadi سعیده حسین آبادی saeide.hh123@gmail.com 10031947532846002852 10031947532846002852 Yes دانشگاه بیرجند Abbas KHashei siuki عباس خاشعی سیوکی abbaskhashei@birjand.ac.ir 10031947532846002853 10031947532846002853 No دانشگاه بیرجند