fa مطالعه تاثیر سامانه‌های سطوح آبگیر باران بر ویژگی‌های پوشش گیاهی مناطق خشک (مطالعه موردی منطقه تاسوکی سیستان) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:16px;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">استفاده بی&shy;رویه از منابع آب و خاک به&shy;ویژه در مناطق خشک و نیمه&shy;خشک سبب افزایش فرسایش خاک و به دنبال آن وقوع سیلاب&shy;های مخرب و بروز گرد و غبار و تشدید پدیده بیابان&shy;زایی می&shy;گردد. بنابراین برای جلوگیری از معضلات زیست محیطی این نواحی، نیاز به مدیریت کارآمد منابع آب و خاک آنها می&shy;باشد. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">سامانه&shy;های سطوح آبگیر باران یکی از نقاط قوت مناطق خشک و بیابانی است که استعدادهای بالایی برای توسعه این نواحی دارد. این پژوهش عملکرد تاثیر</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">سامانه&shy;های سطوح آبگیر باران</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">بر</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">ویژگی‌های</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">پوشش گیاهی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">منطقه تاسوکی سیستان را مورد بررسی قرار داد. برای اجرای این تحقیق مساحت سطح آبگیر باران به&shy;عنوان محدوده مطالعاتی و همچنین جوار آن نیز به عنوان تیمار شاهد انتخاب شد. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">با</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">توجه</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">به</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">پراکنش</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">گونه‌های</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">گیاهی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">موجود در </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">محدوده سطوح آبگیر باران،</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"> اندازه</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">پلات‌ها</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">به گونه&shy;ای</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">انتخاب</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">گردید</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">که با توجه به مساحت محدوده،</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">علاوه</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">بر</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">گونه&shy;های</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">درختچه‌ای،</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">دقت</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">لازم</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">برای</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">ارزیابی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">پوشش</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">بوته‌ای را</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">نیز</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">دارا باشد</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">. بر</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">این</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">اساس،</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"> دو ترانسکت خطی هر یک به طول 250 متر </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">در هر واحد پژوهشی</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"> گذاشته و در هر50 متر پلات 3&times;3 متری مشخص </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">و داخل آنها نیز پلات 1</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">&times;</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;">1 متری انداخته و </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">ویژگی&shy;های </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">درصد تاج پوشش، مقدار تولید علوفه، درصد لاشبرگ، تعداد پایه و سطح خاک لخت اندازه&shy;گیری شد. علوفه با دست برداشت و بعد از خشک شدن با&nbsp; ترازوی دیجیتال با دقت 01/0 گرم وزن شد. یافته‌ها با استفاده از نرم افزار آماری </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">spss</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">تحلیل شد. نتایج نشان داد که گونه&shy;های گیاهی </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Alhagi camelorum</span></span><span style="color:black;">، </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Aeluropus littoralis</span></span><span style="color:black;">، </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Tamarix</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">stricta</span></span><span style="color:black;">، </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Haloxylon aphylum</span></span><span style="color:black;">، </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Hammada salicornica</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> در این محدوده رویش نموده&shy;اند ولی در منطقه شاهد فقط گونه </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Hammada salicornica</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> پراکنش دارد. تجزیه تحلیل آماری نشان داد که مقایسه میانگین یافته&shy;&shy;های تمام ویژگی&shy;های دو تیمار شاهد و </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">سطوح آبگیر باران در سطح یک درصد اختلاف معنی&shy;داری با هم داشتند که این وضعیت نشان دهنده عملکرد مناسب این سامانه&shy; در بهبود پوشش گیاهی و بهبود اثرات زیست محیطی این محدوده می&shy;باشد.</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"></span></span><br> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"></span></span> Excessive use of water and soil resources, especially in arid and semi-arid regions, increases soil erosion, destructive storms, the occurrence of dust, and desertification. Therefore, to prevent environmental problems in these areas, it is necessary to efficiently manage water and soil resources in arid and semi-arid regions. Rainwater catchment systems are one of the management and operational methods, which can be used in arid and semi-arid areas. This study investigates the effect of rainwater catchment systems on vegetation characteristics of the Tasuki region of Sistan. In this research, the ​​rainwater catchment area was selected as the study area, and the adjacent area was selected as the control treatment. Due to the distribution of plant species in the ​​rainwater catchment area, the size of the plots was selected in a way to have more accuracy for plant cover and shrub species evaluation. For this purpose, two linear transects each with a length of 250 meters was placed in each research unit, then every 50 meters, a 3 &times; 3-meter plot was arranged, and a 1 &times; 1-meter plot was placed inside them to measure the canopy percentage, forage production amount, litter percentage, number of rootstocks and bare soil surface. Forage was harvested by hand and after drying, was weighed with a digital scale with an accuracy of 0.01 g. The outcomes were analyzed using SPSS statistical software. The results showed that Alhagi camelorum, Aeluropus littoralis, Tamarix stricta, Haloxylon aphylum, Hammada salicornica species have grown in the study area, but only Hammada salicornica distributed in the control area. Statistical analysis showed that all the characteristics of the control treatment and rainwater catchment area were significantly different at the one percent significance level, which indicates the proper performance of this system in improving vegetation cover of the area. بیابان زایی, پوشش گیاهی, سطوح آبگیر باران, محیط زیست. Desertification, Vegetation cover, Rainwater Catchment, Environment. 33 42 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-113-8&slc_lang=fa&sid=1 Mansour Jahantigh منصور جهان تیغ Mjahantigh2000@yahoo.com 10031947532846003391 10031947532846003391 Yes Department Soil Conservation and Water Management, Sistan Agriculture and edition Natural Resources Research Center, AREEO, Zabol, Iran. بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران. moen Jahantigh معین جهان تیغ oienja23@yahoo.com 10031947532846003392 10031947532846003392 No University of Gorgan دانشگاه گرگان