fa ارزیابی خشکسالی‌های هواشناسی، هیدرولوژیک و آب‌زیرزمینی در دشت کاشمر و بردسکن و بررسی ارتباط آن‌ها با یکدیگر تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">خشکسالی یکی از پیچیده‌ترین مخاطرات طبیعی است که از جنبه‌های گوناگون بر سیستم‌های طبیعی و بخش‌های مختلف یک اکوسیستم تأثیر می‌گذارد. بررسی رفتار خشکسالی مانند تعیین زمان وقوع آن، درک روابط انواع خشکسالی و شناخت ویژگی‌های آن مانند بزرگی، شدت و تداوم دوره&shy;های خشکسالی می‌تواند کمک بسزایی در مدیریت منابع آب داشته باشد. این پژوهش به منظور تعیین خصوصیات خشکسالی هواشناسی، هیدرولوژیکی و آب زیرزمینی دشت کاشمر و بردسکن و ارتباط زمانی وقوع آن‌ها با بهره‌گیری از شاخص‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPEI</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SDI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">GRI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در یک دوره زمانی 29 ساله (67-1366 تا 95-1394) انجام شده است. بر اساس نتایج بدست آمده، بطور کلی وضعیت خشکسالی هواشناسی، هیدرولوژیکی و آب زیرزمینی در منطقه روند افزایشی دارد. </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">افزایش وقایع خشکسالی در مورد خشکسالی آب زیرزمینی کاملا مشهود است. </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشترین ضریب همبستگی انواع خشکسالی با یکدیگر، مربوط به شاخص‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPEI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SDI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در همه مقیاس‌های مورد بررسی در تأخیرهای کمتر از 3 ماه و در مورد شاخص‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPEI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">GRI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مربوط به تأخیر 6 ماهه است که بیانگر ارتباط ناچیز خشکسالی‌های هواشناسی با خشکسالی‌های هیدرولوژیکی و آب زیرزمینی در منطقه می‌باشد. بطور کلی همبستگی بین شاخص‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPEI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">GRI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و همچنین </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SDI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">GRI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در هیچ مقیاس زمانی در سطح 95% معنی‌دار نمی‌باشد و می‌توان گفت در منطقه مورد مطالعه ارتباط معنی‌داری بین خشکسالی آب زیرزمینی و خشکسالی هیدرولوژیک یا خشکسالی هواشناسی وجود ندارد. بنابراین، می‌توان بیان نمود که خشکسالی آب زیرزمینی و هیدرولوژیک تحت تاثیر عوامل دیگری غیر از خشکسالی هواشناسی (و بارش) می‌باشد. کاهش پیوسته تراز آب زیرزمینی در محدوده مورد مطالعه هم می‌تواند دلیل دیگری بر این ادعا باشد.</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">همچنین بررسی ویژگی‌های خشکسالی نشان داد در مقیاس کوتاه‌مدت شاخص </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">GRI</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دارای شدت بیشتری نسبت به سایر شاخص‌ها می‌باشد و بیشترین کمبودها توسط شاخص </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPEI</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> شناسایی گردید.</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> پیشنهاد می‌شود اثر برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی بر کمیت و کیفیت منابع آب مورد بررسی بیشتر قرار گیرد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;">Drought is one of the most complex natural hazards that affect natural systems and different parts of an ecosystem in various ways. Evaluation of drought behavior such as determining the time of its occurrence, understanding the relationships between types of drought, and recognizing its characteristics such as magnitude, severity, and duration of drought periods can be an important aid in water resources management. This study was conducted to determine the meteorological, hydrological, and groundwater drought characteristics and the relationship between their occurrence using SPEI, SDI, and GRI indices over a period of 29 years (1987-88 to 2015-16) of the Kashmar and the Bardaskan plains. According to the results, in general, the occurrence of meteorological, hydrological, and groundwater drought in the region is increasing. The increase in drought events is quite evident in the groundwater drought. The highest correlation coefficient of drought types with each other is related to SPEI and SDI indices in return periods of less than 3-months and SPEI and GRI indices, with a return period of 6-month, which indicates a slight association of meteorological droughts with hydrological and/or groundwater droughts in the region. In general, the correlations between SPEI with GRI, and SDI with GRI are not significant at a 95% level of significance. It can be mentioned that there is no significant relationship between groundwater drought and hydrological drought or meteorological drought in the study area. Therefore, it can be stated that groundwater and hydrological drought are affected by factors other than meteorological drought (and precipitation). The continuous decrease of groundwater level in the study area can be another reason for this remark. Also, the study of drought characteristics showed that in the short scales, the GRI index is more intense than other indices and the most deficiencies were identified by the SPEI index. It is suggested that the effect of extraction from surface water and groundwater resources on the quantity and quality of water resources be further investigated.</div> تئوری ران, خصوصیات خشکسالی, شاخص‌های خشکسالی, کاهش تراز آب زیرزمینی, کاشمر. Run theory, Drought indices, Drought characteristics, Groundwater level reduction, Kashmar. 55 71 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-93-1&slc_lang=fa&sid=1 Somaye Rajabzade سمیه رجب زاده mt.kashmar@yahoo.com 10031947532846003598 10031947532846003598 No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Abolfazl Mosaedi ابوالفضل مساعدی mosaedi@um.ac.ir 10031947532846003599 10031947532846003599 Yes Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Mohammad Ghabaei Sough محمد قبائی سوق ghabaei.m63@gmail.com 10031947532846003600 10031947532846003600 No Iran Water Resources Management Company شرکت مدیریت منابع آب ایران