fa برخی مسائل فنی و حقوقی در رابطه با بندسار تخصصي Special كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:B Nazanin;">کشتزارهای سیلابی بندسار از گذشته&shy;‌های دور در خراسان توسط کشاورزان ساخته و بهره‌&shy;برداری می&shy;‌شوند بدون آن‌که هزینه‌ای را به دولت تحمیل کنند. اگرچه منافع ساخت بندسار برای بسیاری از مسئولین و کارشناسان روشن است، در عمل این روش سنتی کم‌تر مورد توجه دستگاه‌&shy;های اجرایی مسئول می‌&shy;باشد و کارهای حمایتی به‌ندرت مشاهده می‌&shy;شود. برای یافتن چرایی این مسئله به روش اسنادی پس از مروری بر پیشینه تاریخی بندسار، برخی از مسائل فنی و حقوقی مرتبط با بندسار و موانع توسعه آن در چند بخش مشتمل بر وضعیت حقوقی و قانونی مالکیت بندسارهای موجود، حداکثر مساحت کل بندسار برای یک منطقه، ساخت بندسار در دیمزارها، تبدیل اراضی منابع طبیعی به بندسار و ضرورت تطبیق برنامه‌های آبخیزداری و مدیریت منابع آب‌وخاک حوضه بالادست با بندسارهای پایین&shy;دست در این مقاله مورد بحث قرار گرفته و تشریح شده است. بر اساس تجارب نویسندگان</span><span style="font-family:B Nazanin;">،</span><span style="font-family:B Nazanin;"> نسبتی بین 1:10 و 1:20 بین مساحت بندسار و مساحت آبخیز </span><span style="font-family:B Nazanin;">بالادست </span><span style="font-family:B Nazanin;">به‌ترتیب برای مناطق خشک و فراخشک پیشنهاد شد. هم‌چنین، ظرفیت ماده </span><span style="font-family:B Nazanin;">۳</span><span style="font-family:B Nazanin;"> قانون اصلاح قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع، به‌منظور توسعه بندسار در اراضی ملی تبیین شد. در انتها، چند پیشنهاد برای نگهداری بندسارهای موجود و تسهیل و تشویق ساخت بندسارهای جدید در اراضی ملی و دیمزارها ارائه‌ شده است.</span></span></div> <div style="text-align: justify;">Indigenous flood harvesting method for irrigation in Khorasan, which are called water-spreading weir are constructed and operated by farmers without any cost to the government. Although, the benefits of water-spreading weirs are clear for many experts and the authorities as well, this method receives a little attention by governmental soil and water conservation services. This problem and a few suggestions for the purpose of extension of this method among stakeholders were presented in this article based on the documentary method. After a short review on the historical background of water-spreading weirs, some technical and legal issues associated with water-spreading weirs and barriers to its development were discussed. First, the legal status of water-spreading weirs ownership was explained followed by the maximum total area of water-spreading weirs for an upstream watershed, developing water-spreading weirs in dry farming fields, land use change of natural resources into water-spreading weirs, and the need to adapt the watershed management and soil and water resources management programs in the upstream basin with downstream water-spreading weirs. Based on the authors&#39; experiences, a ratio between 1:10 and 1:20 between the water-spreading weirs area to upstream basin was proposed for arid and hyper-arid climates, respectively. Also, the ability of Article 3 of the Law on Revising the Law on Protection and Utilization of Forests and Rangelands was explained in order to assigning permission to exploit national lands to construct new water-spreading weirs. Finally, some suggestions for better maintaining of existing water-spreading weirs as well as encouraging the farmers and facilitating the process of constructing new water-spreading weirs on national lands and drylands were presented.</div> بندسار, تبدیل کاربری, خراسان, مسائل حقوقی, مسائل فنی, مشارکت روستائیان water-spreading weirs, Land use change, Khorasan, Legal issues, Rural participation, Technical issues 23 36 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-118-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahmood Arabkhedri محمود عرب خدری arabkhedri@scwmri.ac.ir 10031947532846004459 10031947532846004459 Yes Assoc. Prof., Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agriculture Research, Education and Extension Organization دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Kourosh Kamali کورش کمالی kamali_kourosh@yahoo.com 10031947532846004460 10031947532846004460 No Academic Member, Guilan Agriculture and Natural Resources Research and Education Center, Agriculture Research, Education and Extension Organization مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Abolghasem Hosseinpoor ابوالقاسم حسین پور hoseinpoora@gmail.com 10031947532846004461 10031947532846004461 No Forests, Range and Watershed Management Organization مدیر کل دفتر کنترل سیلاب و آبخوان‌داری، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور