fa تحلیل روند تغییرات دبی حوزه آبخیز سد نهرین طبس با استفاده از روش های پارامتری و غیرپارامتری تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" nazanin="" style="font-family:">روند تغییرات دبی رودخانه&shy;ها در مناطق خشک و نیمه‌خشک اکثراً کاهشی است و این روند می&shy;تواند تحت تأثیر عوامل اقلیمی و افزایش دما در دهه&shy;های اخیر در این مناطق باشد. این کاهش دبی می&shy;تواند بر ذخیره آب سد نهرین و کشاورزی، صنعت و آب شرب شهر طبس تأثیر بسزایی داشته باشد، که باید مدنظر کارشناسان قرار گیرد. این پژوهش با هدف تعیین روند دبی، بارش و دما در حوضه آبخیز سد نهرین طبس با استفاده از روش من&shy;کندال، شیب سن و رگرسیون خطی انجام شد. پس از بررسی و صحت سنجی داده&shy;ها دوره آماری 1366 تا 1396 انتخاب شد. نتایج همه روش&shy;ها نشان داد که دبی در همه مقیاس&shy;ها سالانه، فصلی و ماهانه کاهش‌یافته است. بارش نیز روند کاهشی داشته و در این دوره 31 سال به‌طور متوسط سالی 8/0 میلی&shy;متر کاهش داشته است. دما روند افزایشی داشته و به‌طور متوسط در این بازه نزدیک به 5/1 درجه سانتی&shy;گراد گرم‌تر شده است. روند کاهشی دبی رودخانه تحت تأثیر عوامل اقلیمی چون خشکسالی و افزایش دما بوده است، به طوری&shy;که منطقه بر اساس شاخص بارش استانداردشده (</span><span dir="LTR">SPI</span><span b="" nazanin="" style="font-family:">)</span> <span b="" nazanin="" style="font-family:">در سال&shy;های اخیر وارد دوره خشکسالی شدید شده است. برداشت آب برای کشاورزی و صنعت در بالادست ایستگاه هیدرومتری وجود ندارد و کاربری اراضی منطقه تغییر نداشته است، بنابراین روند نزولی دبی رودخانه باعث کاهش کشاورزی و بهره&shy;برداری دیگر در پایین‌دست سد نهرین طبس که از قبل وجود داشته است، خواهد شد.&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="EN"><span style="line-height:107%">The trend of river discharge changes in arid and semi-arid regions is mostly decreasing and this trend can be influenced by climatic factors and rising temperatures in recent decades in these areas. This reduction in discharge could have a significant impact on the water storage of the Nahrin Dam and agriculture, industry and drinking water in Tabas </span></span><span style="line-height:107%">City</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%">, which should be considered by experts. The aim of this study was to determine the trend of discharge, precipitation and temperature in the watershed of Nahrin Tabas Dam using </span></span><span style="line-height:107%">Mann-Kendall </span><span lang="EN"><span style="line-height:107%">method, </span></span><span style="line-height:107%">Sen&#39;s slope </span><span lang="EN"><span style="line-height:107%">and linear regression. After </span></span><span style="line-height:107%">data</span> <span style="line-height:107%">investigation </span><span lang="EN"><span style="line-height:107%">and validation the data, the statistical period of 1987 - 2017 was selected. The results of all methods showed that the discharge decreased in all scales of annually, </span></span><span style="line-height:107%">seasonally</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%">, and monthly. Precipitation has also decreased and in this </span></span><span style="line-height:107%">31-year</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%"> period, it has</span></span><span style="line-height:107%"> annualy</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%"> decreased by 0.8 mm, </span></span><span style="line-height:107%">in average</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%">. The temperature has been increasing and on </span></span><span style="line-height:107%">average</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%">, it has warmed up to about 1.5 </span></span><span style="line-height:107%">&deg;C</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%"> during this period. The declining trend of river discharge has been due to climatic factors such as drought and rising temperatures. </span></span><span style="line-height:107%">So that, according to the standardized precipitation index (SPI), the region suffers from severe drought in the last years. T</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%">here is no water </span></span><span style="line-height:107%">extraction for agriculture and industry above the hydrometric station, and the land use of the region has not changed. Therefore</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%">, declining trend of river discharge reduces &nbsp;the agriculture and other exploitations at the </span></span><span style="line-height:107%">downstream</span><span lang="EN"><span style="line-height:107%"> of the Nahrin Tabas Dam, which already exists.</span></span><span style="line-height:107%"></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> روند تغییرات دبی, رگرسیون خطی, سد نهرین طبس, من کندال. Discharge changes Trend, Linear regression, Nahrin Tabas dam, Mann-Kendall. 67 79 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-480-1&slc_lang=fa&sid=1 Javad Chezgi جواد چزگی chezgi@birjand.ac.ir 10031947532846004350 10031947532846004350 Yes University of Birjand گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند Seyed Mohammad Tajbakhsh Fakhrabadi سید محمد تاجبخش فخرآبادی tajbakhsh.m@birjand.ac.ir 10031947532846004351 10031947532846004351 No University of Birjand گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه بیرجند