fa تحلیل مکانی و زمانی کیفیت آب زیرزمینی آبخوان دشت شمیل آشکارا تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">آب های زیرزمینی منبع اصلی آب شیرین در مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شوند که سبب تاب‌آوری در برابر کمبود بارش می‌شوند. </span><span style="background:fuchsia"><span style="background-color:#ffffff;">با توجه به تاثیر بسزای کیفیت آب زیرزمینی &nbsp;سلامت آب و خاک، ارزیابی آن حائز اهمیت آن بر جوامع انسانی حائز اهمیت است.</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> در این مطالعه، ارزیابی کیفیت منابع آب زیرزمینی آبخوان دشت شمیل آشکارا در منطقه حاجی آباد استان هرمزگان با استفاده از شاخص کیفیت آب زیرزمینی (</span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">GQI</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">) در محیط </span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">GIS</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;"> انجام شد. در این مطالعه، از نتایج آنالیز ده پارامتر شیمیایی کلسیم، سدیم، منیزیم، پتاسیم، سولفات، بیکربنات، کلراید، هدایت الکتریکی، کل جامدات محلول و سختی کل در 9 حلقه چاه در بازه زمانی 1387 تا 1402 استفاده شد. سپس به وسیله سامانه اطلاعات جغرافیایی (</span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">GIS</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">)، ابتدا نقشه غلظت </span><span style="background:fuchsia"><span style="background-color:#ffffff;">متغیرها</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> به روش </span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">IDW</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;"> (درون یابی) ترسیم و بر اساس استاندارد </span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">WHO</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">، نقشه نرمال و رتبه تهیه و با استخراج وزن هر </span><span style="background:fuchsia"><span style="background-color:#ffffff;">متغیر</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> از نقشه رتبه، نقشه شاخص کیفی تهیه شد. همچنین تحلیل زمانی </span><span style="background:fuchsia"><span style="background-color:#ffffff;">متغیرها</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> با آزمون تحلیل روند من-کندال و </span><span style="background:fuchsia"><span style="background-color:#ffffff;">جهش آنها را با آزمون</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> پتیت در دو دوره‌ی تر و خشک سال مورد بررسی قرار گرفت. براساس نتایج تحلیل زمانی با من-کندال، تمامی متغیرهای فیزیکوشیمیایی آب زیرزمینی در دو دوره دارای روند کاهشی و </span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">GQI</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;"> دارای روند صعودی است که زمان تغییر در اغلب آنها با روش پتیت، سال 1393 گزارش گردید. همچینین براساس نتایج تحلیل مکانی، </span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">تمام ده متغیر مورد بررسی به استثناء بیکربنات و پتاسیم، دارای </span><span style="background:fuchsia"><span style="background-color:#ffffff;">تغییرات</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span style="background:fuchsia"><span style="background-color:#ffffff;">مشابهی</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> در دشت هستند. دسته متغیرهای با تغییرات مکانی مشابه در سطح دشت در بخش‌های جنوبی دشت دارای کمترین غلظت و در بخش‌های شمالی دشت به تدریج بر غلظت آن افزوده می‌شود. </span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">طی دوره‌ی مورد بررسی، شاخص کیفی آب زیرزمینی (</span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">GQI</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">) بین 96 تا 97 بوده و براساس استاندارد </span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;">WHO</span></span></span></span><span dir="RTL" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="background-color:#ffffff;"> در رده مناسب قرار می‌گیرد.&nbsp; </span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Groundwater is the main source of fresh water in arid and semi-arid regions, which make them resilient against lack of rainfall. Considering the great impact of groundwater quality on water and soil health, its evaluation is important. In this study, the assessment of the quality of underground water resources of the Shamil plain aquifer was carried out in Hajiabad county of Hormozgan province using the groundwater quality index (GQI) in the GIS environment. In this study, the results of the analysis of ten chemical parameters of calcium, sodium, magnesium, potassium, sulfate, bicarbonate, chloride, electrical conductivity, total dissolved solids and total hardness were used in 9 wells between 2017 and 2023. Then, using the geographic information system (GIS), the concentration map of the variables was first drawn using the IDW (interpolation) method, and based on the WHO standard, a normal and rank map was prepared, and by extracting the weight of each component from the rank map, a qualitative index map was prepared. Also, the time analysis was analyzed by Mann-Kendall and Pettit trend analysis test in two wet and dry periods of the year. Based on the results of time analysis with Mann-Kendall, all the physicochemical variables of underground water have a decreasing trend in two periods and GQI has an increasing trend, and the time of change in most of them was reported by Petit method, 2013. Also, based on the results of spatial analysis, all the ten investigated variables, except for bicarbonate and potassium, have similar changes in the plain. The group of variables with similar spatial changes on the level of the plain has the lowest concentration in the southern parts of the plain, and its concentration gradually increases in the northern parts of the plain. During the studied period, the groundwater quality index (GQI) was between 96 and 97 and it is placed in the appropriate category based on the WHO standard.</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> </span></span></span></div> آبخوان شمیل آشکارا, شاخص کیفی آب زیرزمینی, تحلیل روند, تغییرات مکانی. Groundwater quality index, Shamil-Ashkara aquifer, Spatial changes, Trend analysis. 71 93 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-188-7&slc_lang=fa&sid=1 Fariborz t فریبرز تارا fariborz.tara242@gmail.com 10031947532846004843 10031947532846004843 No Former M.Sc. Student,, Department of Environmental Engineering, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran., Email: fariborz.tara@ut.ac.ir دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران، fariborz.tara@ut.ac.ir Ommolbanin Bazrafshan ام البنین بذرافشان o.bazrafshan@hormozgan.ac.ir 10031947532846004844 10031947532846004844 Yes Assistant Professor, Department of Natural Resources Engineering, Faculty of Agricultural and Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran., Email: O.bazrafshan@hormozgan.ac.ir دانشیار، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران، O.bazrafshan@hormozgan.ac.ir