fa روش‌های سنتی بهره‌برداری آب باران قابلیتی برای توسعه بوم‌گردی در جنوب ایران تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">در هر منطقه‌ای قابلیت‌های گردشگری وجود دارند؛ که گاهی </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">از </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">چشم‌ها دور می‌مانند. بومیان هر منطقه در زمینه‌های مختلف کشاورزی، صنعتی و خدماتی، روش‌های سنتی به‌کار می‌گیرند؛ که برنامه‌ریزان منطقه‌ای، آن‌ها را برای توسعه این مناطق مورد توجه قرار می‌دهند و گردشگران، مشتاق مشاهده و کند‌و‌کاو پیرامون این روش‌ها هستند. با وجود محدودیت‌های مناطق خشک، این نواحی از قابلیت‌های زیادی در</span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">زمینه‌ دانش بومی برخوردارند. در این مناطق، همواره آب باران و بهره‌برداری از آن مورد توجه ویژه بوده </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">‌</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">است. از این‌رو بومیان کوشیده‌اند تا به‌وسیله‌ دانش تجربی خود روش‌های گوناگونی را برای بهره‌برداری از آب باران ابداع نمایند. امروز نیز این روش‌ها در روستاهای زیادی از نوار جنوبی ایران، فعال و بومیان از آن‌ها برای بهره‌برداری از آب باران و سیلاب استفاده می‌کنند. </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">متاسفانه </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">تعداد زیادی از آن‌ها نیز تخریب شده و تنها آثاری از آن‌ها برجا مانده است. هرچند تلاش‌هایی برای مستند‌سازی دانش بومی بهره‌برداری از آب صورت گرفته است؛ ولی برنامه مدونی برای شناسایی آن‌ها با هدف استفاده از این قابلیت در توسعه گردشگری مورد نیاز است. چنین برنامه‌ای ضمن تاثیر در حفظ آب و خاک کشور، موجب توسعه گردشگری و ایجاد ثروت در این مناطق محروم نیز می‌شود. </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">منطقه‌ مورد نظر در این بررسی در جنوب کشور (استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان، فارس و بوشهر) قرار می‌گیرد. در این مطالعه،</span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">اسناد </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">موجود</span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">مرتبط با</span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">موضوع</span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">تحقیق بررسی و با توجه به مشاهدات و جمع‌آوری اطلاعات موردی میدانی، با استفاده از تجزیه و تحلیل موضوعی مساله </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">قابلیت دانش بومی بهره‌برداری از آب باران در توسعه گردشگری </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">مورد بحث و نتیجه‌گیری قرار گرفته ‌است. </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">در منطقه‌ مورد بررسی، شهرستان‌های چابهار، ایرانشهر، نیکشهر، سراوان، کنارک، گراش، اوز، خنج، لارستان، لامرد، استهبان، میمند، داراب، بندرلنگه، تنگستان و اهرم از جمله مناطق دارای قابلیت برای اجرای طرح‌های بوم‌گردی مرتبط با دانش حفاظت آب و خاک و بهره‌برداری از آب باران و سیل هستند.</span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">The potential for tourism in any region may often go unnoticed. Local communities use traditional methods in agriculture, industry, and services, which can be valuable for developing these areas. Tourists are interested in observing and learning about these methods. Despite the challenges of dry regions, they possess significant indigenous knowledge and have developed various methods to utilize rainwater. Many of these techniques are still in use in the southern part of Iran, but some have been lost over time. Documenting these traditional water usage methods and creating a program to preserve and showcase them could contribute to the development of tourism in these regions. This study focuses on areas in the south of the country, including the provinces of Sistan and Baluchistan, Hormozgan, Fars, and Bushehr. Through a review of existing documents and field research, the study highlights the potential for ecotourism projects related to water conservation knowledge in cities such as Chabahar, Iranshahr, Nikshahr, Saravan, Konarak, Gerash, Evaz, Khonj, Larestan, Lamerd, Estahban, Maymand, Darab, Bandarlenge, Tangistan, and Ahram. These projects could help preserve water and soil while also creating economic opportunities in these underserved areas.</span></span></span> آب باران, توسعه پایدار, روش‌های سنتی, گردشگری Sustainable development, floodwater, tourism, indigenous knowledge 1 18 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-2271-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Hosseinimarandi حمید حسینی مرندی hhmarand@gmail.com 10031947532846005750 10031947532846005750 Yes Assistant Professor, Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran, Email: hhmarand@gmail.com استادیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران، hhmarand@gmail.com Seyed Masoud Soleimanpour سید مسعود سلیمانپور m.soleimanpour@yahoo.com 10031947532846005751 10031947532846005751 No Associate Professor, Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran, Email: m.soleimanpour@areeo.ac.ir دانشیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران، m.soleimanpour@areeo.ac.ir