Journal of Rainwater Catchment Systems

fa اولویت‌بندی عملیات آبخیزداری براساس عوامل هیدرولوژیکی در حوزه آبخیز چهل‌چای Prioritizing watershed management practices based on hydrological factors in Chehelchay Watershed تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">وقوع سیلاب‌های ادواری موجب اثرات مخرب و تلفات جانی و مالی ناشی از آن در اکثر نقاط کشور در حال افزایش است. در این راستا، شناسایی مناطق مولد سیل در حوزه‌های آبخیز و اولویت‌بندی زیرحوزه‌های آبخیز به‌منظور اجرای طرح‌های آبخیزداری به‌عنوان یک اقدام پیشگیرانه سیلاب‌ از راهکارهای موثر باشد. در این مطالعه، ابتدا با تلفیق  GISو مدل‌سازی هیدرولوژیکی HEC-HMS میزان مشارکت حوزه‌های آبخیز در تولید سیل خروجی کل حوزه بر اساس دوره برگشت 50 ساله تعیین شده است. سپس سه زیر‌حوزه آبخیز منطقه مورد مطالعه به 18 واحد کاری تقسیم شد، با استفاده از مدل SCS و روش تکرار حذف انفرادی زیرحوزه‌های آبخیز و شاخص ویژه سیلاب، زیرحوزه‌های آبخیز و واحدهای کاری حوزه آبخیز مورد مطالعه از نظر اجرای عملیات آبخیزداری اولویت‌بندی ‌شد. یافته‌ها نشان داد که واحد کاری 10، 14 و 16 با تولید دبی اوج 9/647 متر مکعب بر ثانیه در زیرحوزه آبخیز CH3، واحد کاری 7 با تولید دبی اوج 9/80 مترمکعب برثانیه در زیرحوزه آبخیز CH2 و واحد کاری 3 و 5 با تولید دبی اوج 7/64 مترمکعب برثانیه در زیرحوزه آبخیز CH1 به‌ترتیب با شرایط بحرانی‌تر و اولویت بالاتری در انجام عملیات کنترلی و حفاظتی قرار دارند. نتایج به‌دست آمده از این مطالعه، توانایی افزایش دقت و تسریع در انتخاب مکان مناسب و کاهش هزینه‌ها برای مدیران بخش‌های اجرایی به همراه خواهد داشت. هم‌چنین تقویت پوشش گیاهی و به‌کارگیری روش‌های سنتی هم‌چون احداث آب‌بندان در مناطق بحرانی‌تر پیشنهاد می‌شود.</div> Periodic floods are causing increasing destructive impacts and resulting in human and financial losses in many parts of the country. In this context, identifying flood-prone areas within watersheds and prioritizing sub-watersheds for implementing watershed management projects as a preventive measure against floods is considered one of the effective strategies in natural resource management. In this study, the contribution of sub-watersheds to the total flood runoff, based on a 50-year return period, was determined by integrating Geographic Information System (GIS) and HEC-HMS hydrological modeling. Then, the three sub-watersheds of the study area were divided into 18 management units. Using the SCS model and the individual sub-watersheds removal method, along with the flood-specific index, the sub-watersheds and management units of the watershed were prioritized for the implementation of watershed management operations. The findings indicated that management units 10, 14, and 16, with a peak discharge of 647.9 m3 s-1 in sub-watersheds CH3; management unit 7, with a peak discharge of 80.9 m3 s-1 in sub-watersheds CH2; and management units 3 and 5, with a peak discharge of 64.7 m3 s-1 in sub-watersheds CH1, are identified as having more critical conditions and higher priority for the implementation of control and protective measures. The results obtained from this study will enhance the accuracy and speed of selecting suitable locations, while also reducing costs for the managers of the implementation sectors. Additionally, strengthening vegetation cover and applying traditional methods, such as the construction of small dams in more critical areas, are recommended. حذف انفرادی, ذخیره رواناب, شاخص ویژه f, SCS, HEC-HMS Individual remove of sub-watershed, Runoff storage, Special index f, SCS, HEC-HMS 49 66 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-2289-2&slc_lang=fa&sid=1 Saeedeh Sadat Hoseinie سعیده سادات حسینیه ymhmdyan21@gmail.com 10031947532846006138 0009-0000-8516-6151 No M.Sc. Student, Department of Watershed Management, Faculty of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran, Email: s_hoseinie@yahoo.com دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران، s_hoseinie@yahoo.com Ali Heshmatpour علی حشمت‌پور Heshmatpoura@gmail.com 10031947532846006139 10031947532846006139 Yes Associate Professor, Department of Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran, Email: Heshmatpoura@gmail.com دانشیار، گروه آبخیزداری، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران، Heshmatpoura@gmail.com Hamed Ruohani حامد روحانی HamedRuohani@gonbad.ac.ir 10031947532846006140 0009-0005-7983-5338 No Assistant Professor, Department of Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran, Email: HamedRuohani@gonbad.ac.ir استادیار، گروه آبخیزداری، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران، HamedRuohani@gonbad.ac.ir Hassan Farazjoo حسن فرازجو HassanFarazjoo@gonbad.ac.ir 10031947532846006141 0009-0003-7025-7899 No Former M.Sc. Student, Department of Watershed Management,, Jihad-e-Keshavarzi Organization of Golestan Province, Gorgan, Iran, Email: Farazjoo_h@gmail.com دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان، گرگان، ایران، Farazjoo_h@gmail.com