fa جمع‌آوری آب از مه؛ منبع آبی پایدار در مناطق کوهستانی (مطالعه موردی: روستای سراورسو- اشکورات شهرستان رودسر) تخصصي Special پژوهشي Research <i><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">در مناطق کوهستانی اشکورات که به‌عنوان قطب توسعه فندق و گیاهان دارویی کشور شناخته می‌شوند، ضرورت تامین آب مورد نیاز باغات و مزارع و هم‌چنین تامین آب شرب، با بهره‌گیری از موهبت خدادادی باران و مه دو چندان است. ساکنان این مناطق با استفاده از سامانه‌های متنوع سطوح آبگیر باران، از تمام ظرفیت‌های محیطی به‌منظور تامین آب مورد نیاز برای مصارف گوناگون بهره می‌برند. در این مقاله با استقرار سامانه‌های‌ جمع‌کننده پرده‌ای آب از مه در روستای کوهستانی سراورسو از توابع اشکور شهرستان رودسر با میانگین رطوبت نسبی 7/63 درصد، بهره‌گیری از این سرمایه محیطی مورد توجه قرار گرفته است. بررسی و پایش داده‌های ثبت شده از سامانه‌های استحصال آب از مه با توری فلزی طی 365 روز، 69 واقعه مه‌آلود را در این منطقه ثبت نمود. مقدار کل آب جمع</span></span></span><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:black">‌</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">آوری شده برای هر مترمربع از این جمع‌کننده‌ها بیش از 500 لیتر در سال بود. در این وقایع متوسط عملکرد جمع‌کننده‌ها 37/7 لیتر در مترمربع در روز به‌دست آمد. بررسی متوسط عملکرد جمع‌کننده‌‌ها نشان داد که حداکثر مقدار برداشت ماهانه در آذرماه با 4/12 (لیتر/ مترمربع/ روز) و حداقل آن 5/1 (لیتر/ مترمربع/ روز) در بهمن‌</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">ماه بود. در اجرای پروژه استحصال آب از مه توجه به الزامات فنی و اجتماعی هم‌چون فراوانی وقوع مه، سرعت و جهت</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">باد،</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">محتوای</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">رطوبتی</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">مه،</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">ویژگی‌های توپوگرافی، نیاز مردم به آب و مشارکت مردم در اجرا، پایش و نگهداری پروژه حائز اهمیت است. برداشت آب از مه به‌دلیل هزینه اندک اجرا و نگهداری، در کنار سایر روش‌های استحصال آب باران می‌تواند به‌عنوان یک گزینه پایدار در تامین بخشی از نیاز آبی مناطق مستعد، مورد توجه برنامه‌ریزان قرار گیرد. </span></span></span></i> <span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">The mountainous regions of Eshkevar-e Rudsar, renowned as a major center for hazelnut cultivation and medicinal plant production in Iran, face persistent challenges in securing sufficient water for both agricultural and domestic purposes. In these highland areas, rain and fog serve as valuable sources of water, and local residents have developed various rainwater harvesting systems to make optimal use of environmental resources. This article explores the potential of fog water collection systems implemented in the mountainous village of Saravarsoo, Eshkevar-e Rudsar, which has an average relative humidity of 63.7%. Continuous monitoring of metal mesh fog collectors over 365 days recorded 69 foggy events in the area. On average, the total amount of water collected per m&sup2; was 500 L year⁻&sup1;, with a mean daily yield of 7.37 L m⁻&sup2; day⁻&sup1;. The highest monthly collection was observed in December (12.4 L m⁻&sup2; day⁻&sup1;), while the lowest occurred in February (1.5 L m⁻&sup2; day⁻&sup1;). Successful implementation of fog water harvesting projects depends on both technical and social factors, including fog frequency, wind speed and direction, fog moisture content, topography, community water needs, and local participation in the installation, monitoring, and maintenance processes. Given its low installation and maintenance costs, fog water harvesting, alongside rainwater collection methods, offers a sustainable and practical approach to addressing part of the water demand in vulnerable mountainous regions.</span></span></span> استحصال آب باران, اشکور, ذخیره رطوبت, سازگاری با کم‌آبی, مه Guilan, Eshkevar, Compatibility with water scarcity, Fog 91 106 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-266-2&slc_lang=fa&sid=1 kourosh kamali کورش کمالی kamali_kourosh@yahoo.com 10031947532846006083 0009-0003-5354-2110 Yes Assistant Professor, Guilan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Rasht, Iran. E-mail: kamali_kourosh@yahoo.com استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان، سازمان تحقیقات، ‌آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران، kamali_kourosh@yahoo.com