fa پایش سلامت عمومی حوزه آبخیز فخران خراسان جنوبی با استفاده از مدل مفهومی فشار-حالت-پاسخ تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">امروز گسترش عوامل مختلف انسانی و طبیعی و تشدید آثار منفی آن‌ها سبب شده است تا عملکرد آبخیزها با مشکل مواجه شود و نیازهای ذی‌نفعان به درستی تأمین نگردد. لذا در این پژوهش سعی شده است سلامت آبخیز فخران خراسان جنوبی مورد ارزیابی قرار گیرد و عوامل موثر بر آن مشخص گردد. براین اساس با استفاده از رویکرد مفهومی فشار-حالت-پاسخ (</span></span></span><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">PSR</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">) و به ترتیب از 11، 9 و 12 معیار در شاخص‌های فشار، حالت و پاسخ برای تعیین وضعیت سلامت در زیرآبخیزهای مختلف تعیین شد. همانطور که نتایج نشان داد شاخص فشار از 43/0 تا 83/0، شاخص حالت از 33/0 تا 65/0 و شاخص پاسخ از 33/0 تا 57/0 در زیرآبخیزهای مختلف متغیر بود. همچنین شاخص سلامت نیز مقادیری بین 36/0 تا 61/0 را به خود اختصاص داده است. با عبارتی دیگر شاخص‌های فشار، حالت، پاسخ و سلامت به ترتیب با مقادیر متوسط 67/0، 50/0، 47/0 و 54/0 در طبقه نسبتاً سالم، متوسط، متوسط و متوسط قرارگرفتند.&nbsp; به لحاظ اثرگذاری نیز </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">مهاجرت خانوار(1/5 درصد) و نسبت مناطق مسکونی به سطح آبخیز(۵ درصد) بیشترین سهم را در کاهش سلامت و نسبت اراضی آبی-باغی به دیم(4/0 درصد) و تعداد منابع آبی(9/0 درصد) کمترین تأثیر را بر سلامت نشان دادند. همانطور که نتاج نشان می‌دهد تصمیم‌گیری اصولی بر کنترل جمعیت، پراکنش مناطق مسکونی و زراعت توسط جوامع محلی و همچنین مدیران استانی می&lrm;تواند افزایش سلامت آبخیز فخران و ارتقاء سلامت زیرآبخیزها را در پی داشته باشد.</span></span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">Today, the spread of various human and natural factors and the intensification of their negative effects have caused the performance of watersheds to encounter problems and the needs of stakeholders are not properly met. Therefore, this study has attempted to evaluate the health of the Fakhran watershed in South Khorasan and identify the factors affecting it. Accordingly, using the conceptual approach of Pressure-State-Response (PSR) and 11, 9 and 12 criteria in the pressure, state and response indices were determined to determine the health status in different sub-watersheds. As the results showed, the pressure index ranged from 0.43 to 0.83, the state index from 0.33 to 0.65 and the response index from 0.33 to 0.57 in different sub-watersheds. Also, the health index has assigned values ​​between 0.36 and 0.61. In other words, the pressure, state, response, and health indices were placed in the relatively healthy, moderate, moderate, and moderate categories with average values ​​of 0.67, 0.50, 0.47, and 0.54, respectively. In terms of effectiveness, household migration (1.5%) and the ratio of residential areas to watershed area (5%) had the greatest contribution to reducing health, and the ratio of irrigated-garden lands to dry land (4.0%) and the number of water sources (9.0%) had the least impact on health. As the results show, principled decision-making on population control, residential area distribution, and agriculture by local communities and provincial managers can increase the health of the Fakhran watershed and promote the health of sub-watersheds.</span></span></span> بوم‌سازگان، پایش، تخریب، سنجش از دور ، مدیریت پایدار Ecosystems, Monitoring, Destruction, Remote Sensing, Sustainable Management 0 0 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-105-7&slc_lang=fa&sid=1 Hojjat Sahragard حجت صحراگرد Hojjat.sahragard@birjand.ac.ir 10031947532846005919 10031947532846005919 No Hadi Memarian هادی معماریان hadi_memarian@birjand.ac.ir 10031947532846005920 10031947532846005920 Yes Javad Chezgi جواد چزگی chezgi@birjand.ac.ir 10031947532846005921 10031947532846005921 No Seyed Mohamad Tajbakhsh سیدمحمد تاجبخش فخرآبادی tajbakhsh.m@birjand.ac.ir 10031947532846005922 10031947532846005922 No Reza Chamani رضا چمنی reza.chamani@birjand.ac.ir 10031947532846005923 10031947532846005923 No