استادیار، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران، a_j472000@yahoo.com
چکیده: (539 مشاهده)
عوامل متعددی باعث عدم مشارکت مردمی در طرحهای آبخیزداری میگردد که هدف از پژوهش حاضر شناسایی، طبقهبندی و نیز اولویتبندی آنها در حوزههای آبخیز منتخب استان بوشهر از دیدگاه آبخیزنشینان و کارشناسان است. بدین منظور ابتدا این عوامل بر اساس مرور منابع، پرسش از کارشناسان و نیز مراجعه به منطقه و مصاحبه حضوری با ساکنان و بهرهبرداران مشخص و طبقهبندی شد. در مرحله بعد، پرسشنامههای مقایسات زوجی و لیکرت به عنوان ابزار اندازهگیری تهیه و روایی پرسشنامهها مبتنی بر نظرات خبرگان تایید شد. در نهایت پس از تعیین حجم نمونه در هر حوضه توسط فرمول کوکران و تکمیل پرسشنامهها، با کاربرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی و نیز آزمون فریدمن، شاخصها و زیرشاخصهای موثر بر عدم مشارکت پایدار مردمی در طرحهای آبخیزداری حوزههای آبخیز استان بوشهر اولویتبندی شد. نتایج نشان داد که در هر چهار حوزههای آبخیز منتخب استان بوشهر از منظر خبرگان، زیرشاخص "عدم آموزش ساکنان حوضه در خصوص طرحها و اهداف مربوطه" با میانگین رتبه 49/8 دارای بیشترین اولویت نسبی و زیرشاخص "دیربازده بودن طرحهای آبخیزداری" با میانگین رتبه 06/4 دارای کمترین اولویت نسبی در عدم مشارکت مردم در پروژههای آبخیزداری هستند. از منظر جوامع محلی حوزه آبخیز کاکی، زیرشاخص "اختلافات قومی و محلی" با میانگین رتبه 77/8 دارای بیشترین اولویت نسبی و زیرشاخص "عدم استفاده از گروههای مروج بومی" با میانگین رتبه 32/4 دارای کمترین اولویت نسبی، از منظر جوامع محلی حوزه آبخیز بوشکان، زیرشاخص "عدم آموزش ساکنان حوضه در خصوص طرحها و اهداف مربوطه" با میانگین رتبه 92/8 دارای بیشترین اولویت نسبی و زیرشاخص " نادیده گرفتن درآمد مردم به عنوان انگیزهی اقتصادی مستقیم در اجرای طرحهای آبخیزداری" با میانگین رتبه 18/4 دارای کمترین اولویت نسبی، از منظر جوامع محلی حوزه آبخیز سمل آبکره، زیرشاخص "عدم توجه به نیروی محلی در اجرای پروژهها" با میانگین رتبه 8/8 دارای بیشترین اولویت نسبی و زیرشاخص " اختلافات قومی و محلی" با میانگین رتبه 25/4 دارای کمترین اولویت نسبی و از منظر جوامع محلی حوزه آبخیز سنا، زیرشاخص "عدم استفاده از گروههای مروج بومی" با میانگین رتبه 82/8 دارای بیشترین اولویت نسبی و زیرشاخص "پایین بودن سطح سواد و آگاهی" با میانگین رتبه 27/4 دارای کمترین اولویت نسبی در عدم مشارکت مردم در پروژههای آبخیزداری میباشند.
