استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، khorsandi@asnrukh.ac.ir
چکیده: (213 مشاهده)
تغییرات گسترده پوشش زمین، در سالهای اخیر با تغییرات اقلیمی باعث افزایش دمای سطح زمین و به دنبال آن افزایش تبخیر و کم شدن منابع آبی دردسترس شده است. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر طرحهای جنگلکاری دستکاشت بر روند تغییرات شاخص پوشش گیاهی (NDVI) و دمای سطح زمین (LST) در شهرستان دشت آزادگان استان خوزستان انجام شده است. در این پژوهش، از تصاویر ماهوارهای لندست ۸ و ۹ طی یک دوره ۲۵ ساله (قبل و پس از اجرای جنگلکاری) استفاده شد. پس از تهیه نقشه کاربری اراضی با روش طبقهبندی نظارتشده و الگوریتم جنگل تصادفی، شاخص NDVI و LST (با استفاده از الگوریتم تک کاناله) استخراج شدند. ضریب کاپا و صحت کلی در این پژوهش به ترتیب 96/0 و 8/94 درصد، بدست آمد که نشان دهنده دقت خیلی خوب نقشه کاربری اراضی دشت آزادگان است. تحلیل روند تغییرات با ترسیم نمودارهای سریزمانی و روشهای آماری صورت گرفت. نتایج نشان داد که مناطق جنگلکاری شده و کشاورزی آبی، میانگین NDVI منطقه را بهطور معناداری افزایش دادهاند. علیرغم روند افزایشی دمای هوا در دوره مطالعه، LST در طی این دوره 35/0 درجه سانتیگراد افزایش یافته است اما روند LST از نظر آماری معنادار نبود. دمای سطح زمین در مناطق جنگل کاری شده کمتر از مراتع بود. این اثر عمدتاً از طریق مکانیسمهای سایهاندازی و تبخیرتعرق ایجاد میشود. با این حال، شدت اثر خنککنندگی تحت تأثیر عواملی چون تراکم پوشش، آلبیدو و مجاورت با منابع رطوبت متغیر بود. جنگلکاری میتواند بهعنوان یک راهبرد مدیریتی مؤثر، در بهبود پوشش گیاهی، تعدیل ریزاقلیم و کاهش تنشهای حرارتی در مناطق گرم و خشک ایفای نقش کند.
