fa اثر سیل استثنایی بهمن 1395 بر تغذیه مصنوعی آبخوان در سامانه پخش سیلاب گربایگان فسا تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آگاهی از چگونگی عملکرد سامانه‌های پخش سیلاب بر مهار سیلاب و تغذیه&lrm;ی مصنوعی آبخوان&lrm;ها در کنار سایر عوامل طبیعی مؤثر در تغذیه سفره‌ها، از مهم&shy;ترین فعالیت&shy;های قابل ارزیابی در مدیریت طرح‌های پخش سیلاب بر آبخوان‌ها (آبخوان&shy;داری) است. هدف این مقاله بررسی اثر طرح‌های آبخوان‌داری بر مهار سیلاب و تغذیه&lrm;ی آب&shy;های زیرزمینی دشت گربایگان فسا در واقعه&lrm;ی سیلاب بی&lrm;سابقه بهمن 1395 است. برای نشان دادن نقش سامانه&lrm;های پخش سیلاب بر مهار سیلاب&lrm;ها، عمق سیلاب خشکه&lrm;رود بیشه&lrm;زرد در بازه&lrm;ی زمانی وقوع سیلاب (25/11/1395 تا 30/11/1395) اندازه&lrm;گیری و مقدار بده و حجم سیلاب ورودی و خروجی رواناب به دست آمد. نتایج نشان داد که بیشینه عمق سیلاب 176 سانتی&lrm;متری با بده بیشینه 330 مترمکعب بر ثانیه، با انجام عملیات پخش به لایه نازک 8 سانتی&lrm;متری بر روی لبه&lrm;&lrm;ی کانال&lrm;های پخش تبدیل شده که علاوه بر مهار سیلاب، از بروز فرسایش جلوگیری می&lrm;کند. برای نشان دادن نقش پخش سیلاب بر تغذیه آبخوان، 6 چاه مشاهده‌&lrm;ای (پیزومتر) و یک چاه بهره&lrm;برداری به مدت 2 ماه قبل از وقوع سیلاب و 5 ماه پس از آن پایش گردید. نتایج نشان داد که 2 ماه پس از وقوع سیلاب آب به سفره رسیده و صرف تغذیه آبخوان شده است. در این رویداد حدود 9924313 مترمکعب (</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بین 8424956 تا 11423670 مترمکعب) </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آب وارد آبخوان شده و صرف تغذیه آبخوان شده است. چاه آب آشامیدنی ایستگاه یعنی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">W1</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"> که </span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در مرکز سامانه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ی پخش سیلاب منطقه، دور از منطقه برداشت کشاورزی و خارج از شبکه جنگلی قرار گرفته بیشترین افزایش (5/2 متر) را نشان می</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دهد. تامین پایدار آب زیرزمینی برای ادامه فعالیت در این منطقه و مناطق مشابه بسیار ضروری است. برپایه نتایج این بررسی و پژوهش‌هایی که در 37 منطقه دیگر کشور انجام شده، می‌توان با اجرای سامانه‌های آبگیر پخش سیلاب، بحران کم آبی را در این مناطق با ضریب اطمینان بالایی مدیریت کرد. آمادگی برای استفاده از رویداد‌های نادر در این مناطق بسیار ضروری است. </span></span></div> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; One of the most important activities that can be evaluated in the management of flood water spreading is recognition of flood water spreading systems operation and artificial recharge of aquifers in relation with other natural factors affecting the recharge of aquifers. The purpose of this paper is evaluating the effect of floodwater spreading projects on flood control and recharge of downstream groundwater aquifer in Fasa Gareh Baygon plain in the unprecedented flood event of Feb. 2017. For the purpose of aforementioned study, variation of floodwater depth in the Bishehzard River during the period of the flood event (13.02.2017 to 18.02.2017) and volume of outflow and inflow were measured. The results showed that the maximum depth of the flood in river was 176 cm with a maximum flow of 330 m3/s. Within the water spreading system, this depth changes into a thin layer of 8 cm on the edge of the spreading channels, which caused not only control of flood velocity but also prevented soil erosion. In order to understand the role of flood water spreading on aquifer recharge, 6 observation wells (piezometers) and 1 well were monitored for 2 months before and 5 months after the floods occur. The results showed that 2 months after the occurrence of flood, water started to affect the aquifer. In this event, about 9924313 cubic meters (between 9281731 and 11423670 cubic meters) of water was penetrated into the aquifer. The drinking water well of the Kowsar station (W1() located at the center of the flood water spreading system,far from the agricultural harvesting area and outside the forest region) shows the highest increase of water level (2.5 m). Sustainable groundwater supply is essential for continuing activity in this area and similar regions. Based on the results of this study and researches carried out in 37 other parts of the country, it is possible to manage the water with a high degree of reliability by implementing flood water spreading systems. Readiness to use rare events happening in these kind of areas is very necessary.</div> <br> &nbsp;<br> &nbsp; پخش سیلاب, آبنمود, چاه پیزومتری, گربایگان, فسا Flood water spreading, Hydrograph, Piezometric well, Gareh Bygone, Fasa. 39 50 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-363-1&slc_lang=fa&sid=1 Gholamreza Ghahari غلامرضا قهاری rezaghahari75@gmail.com 10031947532846002201 10031947532846002201 Yes Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران Sayeed Hamid Mesbah سید حمید مصباح mesbah631@yahoo.com 10031947532846002202 10031947532846002202 No Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران