fa اولویت‌بندی احداث انواع بندهای ‌اصلاحی ‌آبخیزداری به‌روش تحلیل ‌چندمعیاره ‌مکانی (مطالعه ‌موردی: حوزه‌ آبخیز دوراهان) تخصصي Special پژوهشي Research <h4 align="left" dir="RTL" style="text-align:right; text-indent:.05pt"><span style="font-size:13pt"><span style="line-height:90%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چکیده</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"></span></span></span></span></span></span></span></h4> <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مکان‌یابی روش‌های اصلاحی در مدیریت حوزه‌های آبخیز یکی از مسایل چالش برانگیز است و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭼﻨﺪﻣﻌﻴــﺎﺭﻩ روشی برای کمک به مدیران برای رفع این مشکل می‌باشد. این مطالعه با هدف ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻜﺎﻥ‌ﻫﺎﻱ ﻣﻨﺎﺳــﺐ احداث بندﻫﺎﻱ ﺍﺻﻼﺣﻲ ﺗﻮﺭﻱ ﺳﻨﮕﻲ، خاکی و سنگی ملاتی با استفاده از تحلیل چندمعیاره در حوزه آبخیز دوراهان استان چهارمحال و بختیاری انجام شد. در این روش ﻣﺪﻝ ﺩﺭﺧﺘــﻲ ﺗﺤﻠﻴــﻞ ﻭ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﻘﺸــﻪ‌ﻫﺎﻯ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻃﺒﻴﻌﻰ(سیل‌خیزی، فرسایش، درجه آبراهه، ﺷﻴﺐ و ﺭﺧﺴــﺎﺭﻩ ی ژﺋﻮﻣﺮﻓﻮﻟﻮژﻯ)، عوامل ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻯ(ﻧﺰﺩﻳﻜﻰ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎ، نزدیکی ﺑــﻪ ﺟﺎﺩﻩ) ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩﻳت‌ﻫﺎﻯ ﻣﻜﺎﻧﻰ (درجه آبراهه، ﺷــﻴﺐ، ﺭﺧﺴﺎﺭﻩ ژﺋﻮﻣﺮﻓﻮﻟﻮژﻯ و ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ) تهیه ﺷﺪ. برای ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺯﻭﺟﻲ و وزن دهی به عوامل ﺍﺯ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮﺍﺗﺒﻰ&nbsp;</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span new="" roman="" times="">(AHP)</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> استفاده‌ﺷــﺪ و بردار ویژه‌ی مربوط به هر معیار از میانگین وزنی معیار مربوطه نسبت به کل معیارها محاسبه‌گردید. بر اساس نتایج،&rlm; سیل‌خیزی و فرسایش به‌ترتیب با مقادیر 36/0 و 32/0 از اهمیت بیشتری برخوردار بودند. اهداف نیز به صورت زوجی و بر اساس هر معیار با هم مقایسه‌شده و امتیاز مربوط به هر کدام مشخص‌شد. در این حوزه اولویت اول به بندخاکی با امتیاز49/0 و اولویت‌های دوم و سوم به‌ترتیب به بندسنگی ملاتی و گابیونی با امتیازهای 32/0 و 13/0 تخصیص داده‌شد. در انتها نقشه‌های مربوط به معیارها با استفاده از نرم‌افزار</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span new="" roman="" times="">ILWIS</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> به‌صورت رستری تهیه و به&nbsp; همراه وزن هر معیار وارد مدل تحلیل چندمعیاره مکانی (</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span new="" roman="" times="">SMCE</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) شد و در نهایت نقشه مکان‌یابی احداث بندهای خاکی، سنگی ملاتی و گابیونی تهیه‌گردید که زیرحوزه های 6 و7 برای احداث این سازه‌ها مناسب‌تر بودند. استفاده از این روش می‌تواند برای سایر پروژه‌های بیو‌مکانیکی در عرصه نیز پیشنهاد شود.</span></span></span></div> <span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Identifying the appropriate places for implementing various management actions in the watershed is a challenging issue. Multi-Criteria Analysis (MCA) is an approach to assist managers </span></span></span><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">in solving </span></span></span><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">this problem. This study aimed to determine appropriate places for gabion check dams, earth embankments, and stone and mortar dams using the MCA technique in the Dorahan watershed in Chaharmahal and Bakhtiari province.</span></span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">First, a criteria tree was developed to integrate some ecological maps (flooding, erosion, channel number, slope, and geomorphology) with economic variables (distance to villages and roads) and spatial restriction variables (stream order, slope, geomorphology, and elevation). Analytical Hierarchical Process (AHP) was used to compare and weight the variables and management options. The eigenvalue vectors were measured for all criteria used in AHP. According to the AHP, the eigenvalues of flooding and erosion as the most important variables were 0.36 and 0.32, respectively. The management options against all criteria were then compared and earth embankment with an eigenvalue of 0.494 was recognized as the best management option in the watershed. Stone and mortar dams and gabion check dams were the two later management options with eigenvectors of 0.316 and 0.126, respectively.&nbsp; All criteria maps were produced in a raster format by ILWIS software and were then imported into the Spatial Multi-Criteria Evaluation (SMCE) model. The appropriate areas for the construction of these management options (different kinds of small dams) were then mapped in the watershed. Sub-watersheds 6 and 7 were identified as the most suitable area for implementing these management options. A similar approach can be used to identify the best management practices for suggesting other bio-mechanical projects.</span></span></span> <div style="text-align: justify;"></div> <div style="text-align: justify;"></div> تحلیل سلسله مراتبی, سدهای کوچک, مدل تحلیل چندمعیاره مکانی, مکان‌یابی بهینه, وزن‌دهی Analytic Hierarchy Process, small dams, spatial multi-criteria evaluation model, optimize positioning, weighing 53 70 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-2084-1&slc_lang=fa&sid=1 Amirali Aali امیرعلی عالی Amirali.aali65@gmail.com 10031947532846004600 0009-0003-7725-5327 Yes Former M.Sc. Student, Watershed Management Engineering Department, Faculty of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran, Email: Amirali.aali65@gmail.com دانش‌آموخته ‌کارشناسی ارشد، گروه ‌آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران، Amirali.aali65@gmail.com Saeid Soltani سعید ساطانی ssoltani@cc.iut.ac.ir 10031947532846004601 10031947532846004601 No Professor, Watershed Management Engineering Department, Faculty of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran, Email: ssoltani@cc.iut.ac.ir استاد، گروه‌آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران، ssoltani@cc.iut.ac.ir Hosein Bashari حسین بشری hbashari@cc.iut.ac.ir 10031947532846004602 10031947532846004602 No Associate Professor, Watershed Management Engineering Department, Faculty of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran, Email: hbashari@cc.iut.ac.ir دانشیار، گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران، hbashari@cc.iut.ac.ir Afshin Honarbakhsh افشین هنربخش honarbakhsh@nres.sku.ac.ir 10031947532846004603 10031947532846004603 No Associate Professor, Watershed Management Engineering Department, Faculty of Natural Resources, Shahrekord University, Shahrekord, Iran, Email: honarbakhsh@nres.sku.ac.ir دانشیار، گروه‌آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران، honarbakhsh@nres.sku.ac.ir