fa بهینه‌یابی روش های استحصال آب باران به روش الگوریتم بهبود یافته کلونی مورچگان (مطالعه موردی: استان مرکزی) تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">وجود محدودیت‌های کمی و کیفی منابع آب از یک سو و بروز خسارت‌ها و زیان‌های ناشی </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">از </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">رواناب‌های سطحی و سیلاب‌های فصلی از سوی دیگر، استفاده از منابع آب استحصالی از بارندگی‌های مناسب فصلی را غیرقابل اجتناب نموده است. بر همین اسا، </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">مطالعه حاضر با هدف انتخاب </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">بهترین </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">روش‌های جمع‌آوری و استحصال آب باران در سطح شهرستان‌های استان مرکزی انجام شده است. بدین‌منظور در ابتدا پرسشنامه‌ای برای شناسایی معیارهای اصلی ارزیابی روش های موجود تهیه شد و در اختیار مدیران، کارشناسان و متخصصان آشنا به حوزه مدیریت و روش‌های جمع‌آوری آب باران قرار گرفت. سپس اطلاعات آب و هوایی در هر منطقه از استان شناسایی شد. سپس، کلیه روش‌های موجود بررسی و در سه گروه اصلی طبقه‌بندی شدند. در نهایت، بر اساس روش الگوریتم فرابتکاری مورچگان نسبت به بهینه‌یابی مکان‌های مناسب و روش‌های قابل اجرا در سطح استان اقدام شد. بر اساس یافته‌های این طرح چهار گروه اصلی معیارهای مناسب جهت ارزیابی روش‌های جمع‌آوری آب باران وجود دارد: معیارهای فنی شامل شش زیرمعیار و ۳۱ شاخص، معیارهای اقتصادی شامل نه شاخص، معیارهای اجتماعی شامل دو شاخص و معیارهای محیط زیستی شامل دو شاخص. هم‌چنین مهم‌ترین عوامل در انتخاب مکان مناسب و روش جمع‌آوری آب باران شامل میزان بارش، حداکثر بارش ۲۴ ساعته و روزهای بارشی دارای ۱۰ میلی‌متر بارندگی است. با توجه به معیارهای چهارگانه، برخی از مناطق استان من‌جمله شهرستان‌های آشتیان، شازند، تفرش و اراک نسبت به سایر شهرستان‌ها از اولویت بیش‌تری برای اجرای این طرح برخوردار هستند. در نهایت، این‌که ارزیابی فراابتکاری روش‌های جمع‌آوری آب باران نشان می‌دهد بهترین روش از نظر معیارهای چهارگانه و از سوی دیگر شرایط آب و هوایی استان مرکزی، روش‌های استفاده از سطح پشت‌بام مناطق مسکونی، تجاری، گلخانه و سایر مناطق و هم‌چنین استفاده از روش‌های اصلاح سطوح آبگیر است که با کم‌ترین هزینه می‌تواند بیش‌ترین بازده آبی را داشته باشد. </span></span> <span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">The existence of quantitative and qualitative limitations of water resources on the one hand and the occurrence of damages and losses caused by surface runoff and seasonal floods on the other hand have necessitated the use of water resources extracted from appropriate seasonal rains. The present study was conducted to choose the best methods of collecting and rainwater harvesting in the cities of Markazi Province. For this purpose, at first, a questionnaire was prepared to identify the main evaluation criteria of the existing methods and it was provided to managers, experts, and specialists familiar with the field of management and rainwater collection methods. Then the weather information was identified in each region of the province. Finally, all available methods were reviewed and classified into three main groups. Finally, based on the method of the meta-invention algorithm of the ants, optimization of suitable places and applicable methods was carried out at the province level. Based on the findings of this study, there are 4 main groups of appropriate criteria for evaluating rainwater collection methods. Also, the most important factors in choosing the right place and method of rainwater collection include the amount of rainfall, maximum rainfall in 24 hours, and rainy days with 10 mm of rainfall. According to the 4 criteria, some regions of the province including Ashtian, Shazand, Tafarsh, and Arak cities have more priority for the implementation of this project than other cities. Finally, the meta-heuristic evaluation of rainwater collection methods shows that the best method in terms of the 4 criteria and on the other hand the weather conditions of Markazi Province, the methods of using the roof surface of residential, commercial, greenhouse, and other sites as well as It is the use of methods to improve water catchment surfaces that can have the highest water efficiency with the lowest cost.</span></span></span> اولویت‌بندی, تابع هزینه, جمع‌آوری آب باران, سطوح آبگیر Cost function, Prioritization, Rainwater collection, Water catchment surfaces 1 18 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-2179-1&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Yousefirad مصطفی یوسفی راد m.yousefirad@arakut.ac.ir 10031947532846005626 10031947532846005626 Yes Associate Professor, Faculty of Earth Sciences Engineering, Arak University of Technology, Arak, Iran, Email: m.yousefirad@arakut.ac.ir دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده مهندسی علوم زمین، دانشگاه صنعتی اراک، اراک، ایران، m.yousefirad@arakut.ac.ir Farbod Setodeh فربود ستوده f.setoudeh@arakut.ac.ir 10031947532846005627 10031947532846005627 No Assistant Professor, Faculty of Electrical Engineering, Arak University of Technology, Arak, Iran, Email: f.setoudeh@arakut.ac.ir استادیار، گروه مهندسی برق، دانشکده مهندسی برق، دانشگاه صنعتی اراک، اراک، ایران، f.setoudeh@arakut.ac.ir