Journal of Rainwater Catchment Systems

fa پایش و پیش‌بینی تغییرات روند اکولوژیکی تالاب بیشه دالان بروجرد Monitoring and forecasting the ecological trend changes of the Biseh Dalan Wetland in Borujerd تخصصي Special پژوهشي Research تالاب‌ها بوم‌سازگان‌‌های سازنده و پویایی هستند که ازنظر بشریت و طبیعت، جزو مهم‌ترین و در معرض تهدیدترین بوم‌سازگان‌‌های روی زمین محسوب می‌شوند. در مطالعه حاضر به&rlm;منظور پایش و پیش&rlm;بینی تغییرات اکولوژیک تالاب بیشه دالان از شاخص‌های NDVI, VWR, MNDWI, LSWI, MVWR استفاده شد. به این منظور تصاویر ماهواره&rlm;ای لندست 5، 7 و 8  با قدرت تفکیک مکانی 30 متر، از سال 2007 تا 2024 مورد بررسی قرار گرفت. پیش‌بینی روند تغییرات شاخص‌ها با استفاده از مدل فیسبوک پروفت و ارزیابی بوم‌شناختی آن‌ها با استفاده از آزمون مربع کای و ضریب همبستگی من کندال انجام شد. نتایج نشان داد در چند سال اول دوره مورد بررسی، شاخص پوشش گیاهی (NDVI) در تالاب بیشه دالان از تراکم کم‌تری برخوردار بوده است ولی در سال‌های اخیر تالاب از پوشش گیاهی مناسب‌تری برخوردار است. تحلیل‌های آماری نشان‌دهنده این بود که بیش‌ترین همبستگی مثبت و معنی‌دار بین شاخص‌های NDVI و MVWR (ضریب کندال: 784/0) وجود دارد که نشان‌دهنده ارتباط قوی بین تراکم پوشش گیاهی و شرایط رطوبتی در تالاب است. در مقابل، کم‌ترین میزان ارتباط (مربع کای: 082/0) بین شاخص‌های LSWI و NDVI مشاهده شد. هم‌چنین، همبستگی منفی قوی بین شاخص‌های MVWR و MNDWI (ضریب کندال: 778/0-) بیانگر رفتار متضاد این شاخص‌ها در پاسخ به تغییرات رطوبتی است. پیش‌بینی روند تغییرات تا سال ۲۰30 با استفاده از مدل فیسبوک پروفت نشان می‌دهد که روند کنونی تغییرات بوم‌شناختی با شدت کم‌تری تداوم خواهد یافت. این یافته‌ها لزوم توجه فوری به مدیریت یکپارچه منابع آب و اجرای برنامه‌های حفاظتی را برای جلوگیری از تشدید بحران بوم‌شناختی در تالاب بیشه دالان نشان می‌دهد. Wetlands are dynamic and productive ecosystems, recognized as some of the most vital yet threatened environments on Earth for both humanity and nature. This study aimed to monitor and predict ecological changes in the Bisheh Dalan wetland by utilizing various indices, including NDVI, VWR, MNDWI, LSWI, and MVWR. Landsat 5, 7, and 8 satellite images with a spatial resolution of 30 meters from 2007 to 2024 were analyzed. The trends in these indices were predicted using the Facebook Prophet model, while their ecological assessment was conducted through the chi-square test and the Mann-Kendall correlation coefficient. The findings revealed that during the initial years of the study period, the vegetation index (NDVI) in the Bisheh Dalan wetland showed lower density. However, recent years have seen an improvement in vegetation cover. Statistical analyses revealed a significant positive correlation between the NDVI and MVWR indices (Kendall's coefficient: 0.784), indicating a strong relationship between vegetation density and moisture conditions in the wetland. In contrast, the weakest association (Chi-square: 0.082) was observed between the LSWI and NDVI indices. Furthermore, a strong negative correlation between the MVWR and MNDWI indices (Kendall's coefficient: -0.778) indicates these indices exhibit contrasting behaviors in response to moisture variations. Projections of change trends until 2030, generated using the Facebook Prophet model, indicate that the current trajectory of ecological changes will persist, though at a reduced intensity. These findings underscore the imperative for immediate attention to integrated water resource management and the implementation of conservation programs to prevent the escalation of the ecological crisis in the Bishe Dalan Wetland. ارزیابی بوم‌شناختی, بروجرد, تالاب بیشه دالان, فیسبوک پروفت Ecological assessment, Borujerd, Bisheh Dalan wetland, Facebook Prophet. 21 40 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-660-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Haghizadeh علی حقی زاده Haghizadeh.a@lu.ac.ir 10031947532846006042 10031947532846006042 Yes Professor, Department of Watershed Management Engineering, Faculty of Natural Resources, Lorestan University, Khorramabad, Iran, Email: haghizadeh.a@lu.ac.ir استاد، گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران، haghizadeh.a@lu.ac.ir Hafez Mirzapour حافظ میرزاپور mirzapour.lu@yahoo.com 10031947532846006043 10031947532846006043 No Former Ph.D. Student, Department of Watershed Management Engineering, Faculty of Natural Resources, Lorestan University, Khorramabad, Iran, Email: mirzapour.lu@yahoo.com دانش‌آموخته دکتری، گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران، mirzapour.lu@yahoo.com Leila Ghasemi لیلا قاسمی l.ghasemileila70@gmail.com 10031947532846006044 10031947532846006044 No Ph.D. Student, Department of Watershed Management Engineering, Faculty of Natural Resources, Lorestan University, Khorramabad, Iran, Email: l.ghasemileila70@gmail.com دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران، l.ghasemileila70@gmail.com