Journal of Rainwater Catchment Systems

fa امکانسنجی استحصال آب شرب دام در مناطق عشایری شهرستان درگز با ذخیره‌سازی آب زیرسطحی Feasibility of extracting livestock drinking water in the nomadic areas of Dargaz city with underground water storage تخصصي Special پژوهشي Research در برخی از مناطق عشایری شهرستان درگز، آب‌رسانی به عشایر از طریق تانکرهای سیار انجام می‌شود. بررسی‌های دفتری و میدانی اولیه نشان داد که روش‌های متداول تأمین آب برای عشایر با محدودیت‌های زیادی همراه است. بنابراین در این مقاله، برای برخی از مناطق عشایری شهرستان درگز که در آن‌ها آب‌رسانی با استفاده از تانکرهای سیار انجام می‌شود، امکان‌پذیری تأمین آب از طریق احداث بند زیرزمینی مورد بررسی قرار گرفت. بدین‌منظور، ابتدا بخش‌هایی از منطقه که قابلیت احداث بند زیرزمینی را ندارند با استفاده از منطق بولین از محدوده مطالعاتی حذف شد. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی فازی (Fuzzy AHP)، در کلیه مناطقی که دارای پتانسیل اولیه احداث بند زیرزمینی هستند، عوامل مؤثر در مکان‌یابی بند زیرزمینی وزن‌دهی شد و مناطق مستعد شناسایی شد. در بین پارامترهای وزن‌دهی شده به روش AHP، زمین‌شناسی و شیب با امتیاز 401/0 و 271/0 بیش‌ترین امتیاز و کاربری اراضی و فاصله دسترسی به محل بند زیرزمینی با امتیاز 077/0 و 093/0 به‌ترتیب کم‌ترین امتیاز را از نظر کارشناسان کسب کردند. در مرحله سوم از تحقیق، در مناطقی که دارای پتانسیل احداث بند زیرزمینی هستند، بررسی‌ها برای تعیین نقاط مورد نظر به‌عنوان نقاط مناسب برای احداث بند زیرزمینی انجام شد و این نقاط اولویت‌بندی شدند. برای تعیین محل محورهای مناسب بند زیرزمینی، با توجه به نقشه‌های موجود و تصاویر Google Earth، محل تنگ‌شدگی آبراهه‌ها در مناطق واجد پتانسیل احداث بند زیرزمینی مشخص شد و نقاط مورد بازدید میدانی قرار گرفت و نهایتاً سه‌نقطه مناسب برای احداث بند زیرزمینی شناسایی شد. اگر در سه نقطه D4، D2 و D3 مطابق پیشنهاد این مطالعه، سدهایی احداث شود، هر یک از این سدها می‌توانند به‌ترتیب سالانه تقریباً 40000، 16500 و 14000 مترمکعب آب زیرزمینی را استحصال و مورد استفاده قرار دهند. این میزان آب نه تنها آب آشامیدنی تقریباً 20000 رأس دام عشایر و دامداران محلی را تأمین می‌کند، بلکه بخشی از آب آشامیدنی و بهداشتی مورد نیاز عشایر را نیز تأمین خواهد کرد.  In some nomadic areas of Dargaz County, water supply to nomads has been carried out through mobile tankers. Initial desk and field surveys showed that the conventional methods of water supply to nomads have many limitations. Therefore, in this article, for some nomadic areas of Dargaz County where mobile tankers supply water, the feasibility of water supply through the construction of an underground dam was investigated. For this purpose, first, parts of the region that do not have the ability to construct an underground dam were removed from the study area using Boolean logic. Then, using the Fuzzy AHP method, in all areas that have the initial potential for constructing an underground dam, the factors effective in locating the underground dam were weighted, and the susceptible areas were identified. Among the weighted parameters using the AHP method, geology and slope received the highest scores with scores of 0.40 and 0.27, and land use and access distance to the underground dam site received the lowest scores with scores of 0.08 and 0.09, respectively, according to experts. In the third stage of the research, in areas with potential for underground dam construction, surveys were conducted to determine the desired points as suitable points for underground dam construction, and these points were prioritized. To determine the location of suitable axes for underground dams, according to existing maps and Google Earth images, the location of narrowing of waterways in areas with potential for underground dam construction was determined. The points were field visited, and finally three suitable points for underground dam construction were identified. If dams are constructed at the three points D4, D2, and D3 as proposed in this study, each of these dams can extract and utilize approximately 40,000, 16,500, and 14,000 m3 of subsurface water annually, respectively. This amount of water will not only provide drinking water for approximately 20,000 livestock of nomads and local livestock farmers, but will also provide part of the drinking and sanitary water needed by the nomads. بند زیرزمینی, آب‌ زیرقشری, تأمین آب عشایر Underground dam, Subsurface water, water supply for nomads 0 0 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-46-6&slc_lang=fa&sid=1 Ali Bagherian Kalat علی باقریان کلات Alibagheriankalat@gmail.com 10031947532846006444 10031947532846006444 Yes Khorasan-e-Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی Ali Reza Eslami علیرضا اسلامی Ar.eslami@areeo.ac.ir 10031947532846006445 10031947532846006445 No Khorasan-e-Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی Mohammad Rostami Khalaj محمد رستمی خلج M.rostamikhalaj@areeo.ac.ir 10031947532846006446 10031947532846006446 No Khorasan-e-Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی