[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 2، شماره 1 - ( 4-1393 ) ::
دوره 2 جلد 1 صفحات 43-52 برگشت به فهرست نسخه ها
بیلان آبی و نقش مولفه بارش در برآورد استعداد رویشی شن‌زارهای مناطق بیابانی (مطالعه موردی: منطقه سبزوار)
محمدتقی کاشکی* ، حسن روحی پور
مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی
چکیده:   (5589 مشاهده)
چکیده: شن‌زارهای کشور با وسعتی قریب به 5/4 میلیون هکتار به عنوان یکی از مهمترین عوارض مناطق بیابانی از جنبه‌های مختلف حائز اهمیت می‌باشند. شن‌زارها به جهت خصوصیات ویژه هیدرولوژیکی، ضمن حفظ و ذخیره‌سازی مناسب رطوبت توأم با عرضه مناسب آن، قابلیت تبدیل شدن به بیشه‌زار و حتی کشتزار را دارا می‌باشند. این امکان زمانی به خوبی فراهم می‌گردد که درک صحیح از وضعیت رطوبت و بیلان آبی در شن‌زار وجود داشته باشد. بنابراین در راستای تعیین قابلیت رویشی شن‌زار، مطالعه بیلان آبی و تعادل رطوبت امری ضروری است. به منظور بررسی استعداد رویشی شن‌زارهای منطقه سبزوار به کمک بیلان آبی، تپه‌های شنی محدوده روستای دولت آباد به عنوان سایت ثابت اندازه‌گیری و پایش عوامل دخیل در بیلان آبی انتخاب گردید. سپس با مطالعه مرفولوژی تپه‌های شنی، نمونه‌برداری‌ها و اندازه‌گیری‌ها بر روی دو نوع شن‌زار تثبیت شده و نیمه فعال متمرکز شد. با توجه به اندازه‌گیری مستقیم رطوبت افق نگهدارنده به وسیله دستگاه TDR، توزیع مناسب پروفیلی بر روی قطاع مختلف شن‌زار انجام و پس از ثبت ماهیانه داده‌های رطوبتی و حرارتی طی سال‌های اجرای طرح (84-1381) و نیز استخراج و آنالیز داده‌های جوی (بارندگی، تبخیر و تعرق)، با بهره‌گیری از معادلات بیلان آبی، شن‌زار موصوف از نظر هیدرولوژیکی گروه بندی گردید. نتایج بررسی‌ها نشان داد که شن‌زار مورد مطالعه به لحاظ هیدرولوژیکی، در گروه شن‌زارهای ناتراوا طبقه بندی می‌گردد که در این گروه از شن‌زارها، نفوذ ثقلی منفی بوده و امکان تغذیه آبهای زیرزمینی وجود ندارد. بنابراین در شن‌زار منطقه مورد مطالعه،‌ نزولات جوی اصلی ترین منبع تامین کننده نیاز آبی گیاهان بوده و آبهای زیرزمینی نقش موثری در جبران نیاز آبی ندارند. از این روی آنچه را که دوام و پایداری رشد نباتات را در عرصه شن‌زار مورد مطالعه، تضمین می‌نماید، چیزی جز رطوبت ذخیره شده در افق نگهدارنده شن‌زار حاصل از بارش های جوی نمی‌باشد. طبعا بهره‌گیری مطلوب از این ذخیره رطوبتی تابع آگاهی از نوسانات حجمی آن است که بررسی ها نشان می‌دهد در شرایط شن‌زار مورد نظر، بیشترین ذخیره رطوبت در حد ظرفیت زراعی در فصل زمستان محقق می‌گردد و با شروع دوره خشک، رطوبت به لایه‌های عمقی کشیده می‌شود. بنابراین تنظیم تاریخ کشت بذر و نهال گیاهان با زمان تمرکز رطوبت در لایه‌های سطحی (ترجیحا اسفندماه)،‌ شرایطی را فراهم می‌سازد که حداقل نیاز آبی گیاهان تامین و آبیاری‌های تکمیلی محدود و کارآمد گردد.
واژه‌های کلیدی: بیلان آبی، تپه‌های شنی، دولت آباد سبزوار
متن کامل [PDF 1043 kb]   (30 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA code


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Water balance and the role of precipitation in estimate growth potential of sand dunes in desert areas (Case study: Sabzevar regoin). Journal of Rainwater Catchment Systems. 2014; 2 (1) :43-52
URL: http://jircsa.ir/article-1-113-fa.html

کاشکی محمدتقی، روحی پور حسن. بیلان آبی و نقش مولفه بارش در برآورد استعداد رویشی شن‌زارهای مناطق بیابانی (مطالعه موردی: منطقه سبزوار). سامانه‌هاي سطوح آبگير باران. 1393; 2 (1) :43-52

URL: http://jircsa.ir/article-1-113-fa.html



دوره 2، شماره 1 - ( 4-1393 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله علمی - ترویجی سامانه های سطوح آبگیر باران Iranian Journal of Rainwater Catchment Systems
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3781