[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 6، شماره 4 - ( پاییز و زمستان 97 1397 ) ::
دوره 6 جلد 4 صفحات 13-24 برگشت به فهرست نسخه ها
دانش بومی دربند و کش‌بند، واحد اقتصادی خانوار در بشاگرد هرمزگان
سعید چوپانی*، ابوالقاسم حسین پور
تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
چکیده:   (121 مشاهده)
امروزه توجه به دانش بومی در زمینه آب و خاک، به دلیل کارکردهای ویژه و اطمینان از سازگاری بالا و حفظ توازن بوم شناختی و همچنین همراهی و همکاری مردمی از اهمیت بسزایی برخوردار است. مردم استان هرمزگان نیز با توجه به محدودیت­های اقلیمی و خشکی محیطی این خطه، از دیرباز اقدامات مختلفی را در زمینه بهره­برداری از منابع آب و خاک و استحصال آب باران، انجام داده­اند. از نمونه های بارز آن می­توان به سازه­های دربند و کش­بند در نواحی شرقی این استان اشاره کرد که امروزه به عنوان واحد اقتصادی خانوار در منطقه بشاگرد هرمزگان از آنها نام برده می­شود. دربند[1] و کش­بند[2] از دسته سازه­های سنتی و بومی آبخیزداری هستند که توسط بومیان هرمزگانی در آبراهه­های مناطق کوهستانی جهت ایجاد بستر کشت و زرع احداث می­گردند. این گونه بندهای کوتاه واحدهای معیشت مردم محلی به شمار می­روند و در نظام حقوق عرفی محلی آبراهه­ها و دره­های سبز شده با احداث دربندها و کش­بندها دارای مالک مشخص و صاحب حق و حقابه می­باشد. دربندها به صورت چکدام­های عرضی کوتاه و عمود بر جریان آب با بلندای تقریبی 1 تا 5/1 متر احداث می­شوند و پس از رسوبگذاری و کاشت گیاه افزایش بلندای این سازه­ها امکان پذیر می­باشد. نتیجه ساخت کش­بندها ایجاد اراضی جدید و بستر کشت مناسب در حاشیه رودخانه­ها، همراه با حفظ نم، در خاک پشت آن می­باشد. دربندها و کش­بندها عمدتا از جنس خشکه چین بوده و با مصالح سنگ ساخته می­شوند، هر چند دربندهای بلند به بلندی 5/2 تا 3 متر با سنگ و سیمان احداث می­گردند. نخل، سیر و مرکبات از اقلام شاخص محصولات کشاورزی است که در دربندها و کش­بندها کشت می­شوند. شهرستان بشاگرد در حوضه آبخیز سد­های مخزنی جگین و گابریک و همچنین بخش­هایی از شهرستان میناب، دارای بیشترین گسترش دربند و کش­بند می­باشد. تعدیل سرعت سیلاب، کاهش فرسایش خاک، مهار رسوب، تولید زمین زراعی، تغذیه چشمه­ های پایین دست از اندوخته آب در رسوبات پشت بند و تامین رطوبت مورد نیاز کشت از اهداف و اثرات احداث سازه ­های بومی دربند و کش­بند در هرمزگان به شمار می­روند. بر اساس اطلاعات موجود بیش از 4000 سازه دربند و کش­بند در منطقه بشاگرد ساخته شده است. نتایج حاصل از این بررسی، بیانگر این واقعیت است که دانش بومی آبخیزداری در شهرستان بشاگرد دارای سابقه بسیار طولانی بوده و لذا بهره­برداری از ظرفیت اقتصادی آبراهه­ها (با احداث سازه­های دربند و کش­بند) با مشارکت مردم، می­تواند به عنوان یک الگوی بومی در حفاظت خاک و آب و اشتغال­زایی ساکنین حوضه­ های آبخیز، بسیار حائز اهمیت باشد.
واژه‌های کلیدی: دانش بومی آبخیزداری، دربند و کش­بند، استان هرمزگان، بشاگرد
متن کامل [PDF 817 kb]   (8 دریافت)    
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

choopani S, hoseinpoor A. Indigenous Knowledge of Darband and Kashband, household economic unit in Bashagard area, Hormozgan province, Iran. Journal of Rainwater Catchment Systems. 2019; 6 (4) :13-24
URL: http://jircsa.ir/article-1-299-fa.html

چوپانی سعید، حسین پور ابوالقاسم. دانش بومی دربند و کش‌بند، واحد اقتصادی خانوار در بشاگرد هرمزگان. سامانه‌هاي سطوح آبگير باران. 1397; 6 (4) :13-24

URL: http://jircsa.ir/article-1-299-fa.html



دوره 6، شماره 4 - ( پاییز و زمستان 97 1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله علمی - ترویجی سامانه های سطوح آبگیر باران Iranian Journal of Rainwater Catchment Systems
Persian site map - English site map - Created in 0.08 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3937