استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران، hhmarand@gmail.com
چکیده: (84 مشاهده)
سدهای زیرزمینی بهعنوان سازههایی مؤثر و راهبردی در مدیریت منابع آب، به ویژه در مناطق خشک و نیمهخشک، با کاهش تبخیر نقش مهمی در ارتقای تابآوری هیدرولوژیکی دارند. این پژوهش با هدف شناسایی و پهنهبندی سایتهای مستعد احداث سدهای زیرزمینی در استان فارس انجام شد. برای این منظور، رویکردی ترکیبی از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مشاهدات میدانی بهکار گرفته شد و دادههای مکانی شامل نقشههای زمینشناسی، توپوگرافی، شبکه آبراههها، شیب، پراکنش جمعیت و دسترسی به راهها تلفیق شد. مناطق مناسب عمدتاً شامل سازندهای آبرفتی نفوذپذیر با ضخامت کافی، لایههای نفوذناپذیر پایه، شیب مطلوب بستر رودخانه، جریان زیرقشری پایدار و نزدیکی به منابع مصرف آب هستند. تحلیل نتایج نشان داد که حدود ۱۰۰ محل مستعد برای انجام مطالعات تکمیلی و تفصیلی جهت اجرای سدهای زیرزمینی وجود دارد، که پهنههای جنوبی و مرکزی استان از قابلیت بهتری برخوردارند. این توزیع، گستردگی قابلیتهای زمینشناسی و هیدرولوژیکی استان را برای احداث این نوع سازهها نشان میدهد. در نتیجه، نقشه پراکنش این محلها با سه سطح اولویت تهیه شد. اعتبارسنجی میدانی و استفاده از نظرات کارشناسان و خبرگان محلی نقش کلیدی در بهبود دقت و جامعیت نقشه داشته است. این نقشه در قالب یک ابزار دیجیتال در سامانه GIS، با ارائه اطلاعات مکانی دقیق، امکان تصمیمگیری علمی، سریع و بهینه برای بهرهبرداران و سیاستگذاران را فراهم میکند. توصیه میشود برای تضمین پایداری عملکرد سدهای زیرزمینی، نقشه بهطور دورهای با مطالعات تکمیلی و با توجه به تغییرات اقلیمی و محیط زیستی بهروزرسانی شود.
Hosseinimarandi H, Majidi A, Haghighi P. Regional suitability assessment of Fars Province for subsurface dam implementation. Journal of Rainwater Catchment Systems 2026; 13 (4) : 4 URL: http://jircsa.ir/article-1-603-fa.html
حسینی مرندی حمید، مجیدی علیرضا، حقیقی پارسا. ارزیابی قابلیت پهنهای استان فارس برای اجرای سدهای زیرزمینی. سامانههاي سطوح آبگير باران. 1404; 13 (4) :57-68
تکمیل و ارسال فرم تعارض منافع نویسنده گرامی ، پس از ارسال مقاله ، جهت دریافت فرم، لطفا بر روی کلمه فرم تعارض منافع کلیک نمایید و پس از تکمیل، در فایل های پیوست مقاله قرار دهید.
