دانشیار پژوهشی، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. ar.tavakoli@areeo.ac.ir
چکیده: (252 مشاهده)
هدف این پژوهش، ارائه و ارزیابی یک الگوی فنی برای احداث باغ انگور دیم مبتنی بر استحصال آب باران (آب سبز) در مقایسه با شرایط متداول منطقه شامل احداث غیراصولی باغ، شخم سالانه و کشت گندم در اراضی شیبدار بود. این الگو با هدف کاهش دستکاری خاک، کنترل فرسایش، افزایش ذخیرهسازی آب باران، کاهش تلفات تبخیر، کاهش تنش آبی گیاه و ارتقاء بهرهوری آب سبز طراحی شد. پژوهش بهصورت مزرعهای از سال زراعی ۱۳۹۷–۱۳۹۸ به مدت چهار سال در منطقه بدرانلو (روستای محمدقلعه) شهرستان بجنورد، استان خراسان شمالی و با مشارکت بهرهبردار محلی اجرا شد. در این مطالعه، دو رقم انگور دیم مورد تأیید مرکز تحقیقات استان، شامل ترکمن ۴ و رشّه، دارای گواهی سلامت و اصالت، با رقم بومی و رایج منطقه (کلاهداری) مقایسه شدند. همچنین، دادههای اقلیمی شامل بارش، دما و رطوبت نسبی از نزدیکترین ایستگاه هواشناسی دریافت و تحلیل شد. میانگین بارش سالانه طی دوره ۱۴۰۱-۱۳۹۷ برابر ۱۸۸ میلیمتر با پراکنش نسبتاً مناسب بود .بهمنظور افزایش بهرهوری آب سبز و کاهش تلفات غیرسودآور آن، یک بسته جامع استحصال آب باران شامل سازههای جمعآوری آب باران، استفاده از ارقام سالم و اصلاح شده، حفر کانالهای عمود بر شیب، کاربرد مالچهای گیاهی و خاکی، تلقیح قارچ میکوریزا و هرس فرم اجرا و با شرایط موجود منطقه مقایسه شد. نتایج نشان داد درصد گیرایی نهالها بیش از ۹۸ درصد بوده و رشد سالانه شاخهها بین ۴۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر متغیر است. همچنین، بین ارقام جدید و رقم شاهد کلاهداری از نظر حداکثر رشد، اختلاف معنیداری در سطح ۱ درصد مشاهده شد. اگرچه بهدلیل محدودیت زمانی، دستیابی به عملکرد اقتصادی نهایی امکانپذیر نبود، اما رشد مطلوب، عدم بروز تنش تابستانه، اجرای هرس سبز و استقرار سیستم فراز (روسیمی) از دستاوردهای مهم طرح بود. بهرهوری اقتصادی آب سبز (GWP) در گندم دیم و باغهای موجود رقم کلاهداری بهترتیب4/221 و 2/336 هزار ریال بر مترمکعب برآورد شد که ظرفیت بالای منطقه برای ارتقاء بهرهوری آب سبز از طریق استحصال آب باران و اصلاح باغات دیم را نشان میدهد.
نوع مطالعه: كاربردي |
موضوع مقاله: تخصصي دریافت: 1404/11/5 | ویرایش نهایی: 1405/5/9 | پذیرش: 1405/1/1 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/4/5 | انتشار الکترونیک: 1405/5/8
Tavakoli A R, Asghari A. Improving green water productivity in rainfed grape orchards through rainwater harvesting systems under on-farm conditions. Journal of Rainwater Catchment Systems 2026; 14 (2) : 1 URL: http://jircsa.ir/article-1-610-fa.html
توکلی علیرضا، اصغری احمد. ارتقاء بهرهوری آب سبز در باغ انگور دیم از طریق استحصال آب باران در شرایط بهرهبردار. سامانههاي سطوح آبگير باران. 1405; 14 (2) :1-22
تکمیل و ارسال فرم تعارض منافع نویسنده گرامی ، پس از ارسال مقاله ، جهت دریافت فرم، لطفا بر روی کلمه فرم تعارض منافع کلیک نمایید و پس از تکمیل، در فایل های پیوست مقاله قرار دهید.
