دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران، m.farzin@yu.ac.ir
چکیده: (383 مشاهده)
پژوهش حاضر بهمنظور تعیین سطوح مختلف سازندهای انحلالپذیر و پراکنش آن در سطح ایران به صورت توصیفی-تحلیلی و کتابخانهای با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی انجامشده است. بدین ترتیب، بر مبنای نقشه زمینشناسی با مقیاس 1:1000000، سنگشناسی تمام سازندهای گستره ایران مورد بررسی و دستهبندی قرار گرفت. نتایج بررسی پراکنش سازندهای انحلالپذیر نشان داد 3/13 درصد از سطح خشکیهای ایران توسط سازندهای انحلالپذیر پوشیدهشده است که به 8/11 درصد سازند کربناته، 33/1 درصد سازند گچی و 18/0 درصد سازند نمکی تقسیم میشود. همچنین 55 درصد از کل سازندهای انحلالپذیر کشور در پهنه ساختاری زاگرس واقعشده است و بعد از آن، پهنه های ساختاری ایران مرکزی، سنندج-سیرجان، کپه داغ، البرز و شرق-جنوب شرق ایران بهترتیب، بیشترین تا کمترین سهم را دارند. پهنه زاگرس همچنین، بیشترین سهم سازندهای کربناته (حدود 51 درصد)، گچی (حدود 95 درصد) و نمکی (حدود 71 درصد) را به خود اختصاص داده است. در میان حوضههای اصلی کشور، حوضه دریای عمان و خلیج فارس با 49 درصد از سازندهای انحلالپذیر کشور، بیشترین سهم و پس از آن حوضه فلات مرکزی با سهم حدود 29 درصد قرار دارد. حوضه مرزی شرق نیز کمترین مقدار سازندهای کارستی ایران را داراست. حوزه آبخیز کارون بزرگ با 4/12 درصد از کل سازندهای انحلالپذیر کشور، بیشترین سهم را از آن خود کرده است. استانهای کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه و همدان بهترتیب با بیش از 65، 49، 48، 46 و 40 درصد بیشترین نسبت سطح کل سازندهای انحلالپذیر به سطح استان را دارند. با توجه به لزوم مدیریت ویژه نواحی با سازندهای کارستی و انحلالپذیر، ضرورت ارائه برنامه متفاوت برای استانها و حوزههای آبخیز بر مبنای میزان سطوح کارستی نسبت به نواحی غیرکارستی یا با سطح کارست کمتر، پیام کاربردی نتایج این پژوهش است.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله: تخصصي دریافت: 1404/11/24 | ویرایش نهایی: 1405/3/26 | پذیرش: 1404/12/18 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/2/31 | انتشار الکترونیک: 1405/3/2
Farzin M. Investigating the condition and distribution of soluble formations in Iran. Journal of Rainwater Catchment Systems 2026; 14 (1) : 5 URL: http://jircsa.ir/article-1-611-fa.html
فرزین محسن. بررسی وضعیت و پراکنش انواع سازندهای انحلال پذیر در ایران. سامانههاي سطوح آبگير باران. 1405; 14 (1) :89-104
تکمیل و ارسال فرم تعارض منافع نویسنده گرامی ، پس از ارسال مقاله ، جهت دریافت فرم، لطفا بر روی کلمه فرم تعارض منافع کلیک نمایید و پس از تکمیل، در فایل های پیوست مقاله قرار دهید.
