شوری خاک و کمبود رطوبت از مهمترین عوامل محدودکننده استقرار پوشش گیاهی و احیای اکوسیستمها در مناطق خشک و نیمهخشک به شمار میروند. روشهای استحصال آب باران بهعنوان راهکارهایی عملی برای بهبود شرایط رطوبتی خاک و تسهیل فرآیندهای احیای اکولوژیک در اراضی تخریبشده مورد استفاده قرار گرفتهاند. در میان این روشها، سامانه شیار با ایجاد تغییر در ریزتوپوگرافی سطح خاک، تمرکز روانآب و افزایش نفوذپذیری، میتواند شرایط فیزیکی–شیمیایی خاک را بهبود بخشیده و ریززیستگاههای مناسبی برای استقرار گیاهان فراهم کند. این پژوهش با هدف ارزیابی اثر سامانه شیار بر شوری خاک، توزیع رطوبت و تنوع زیستی پوشش گیاهی در یک اکوسیستم بیابانی تخریبیافته در جنوبغربی ایران (بندر ماهشهر، استان خوزستان) انجام شد. شیارهای یکطرفه با فاصله ۱۰ متر، عمق ۰/۵ متر و طول متوسط ۶۰۰ متر اجرا شدند. نمونهبرداری خاک در سه عمق ۰–۳۰، ۳۰–۶۰ و ۶۰–۹۰ سانتیمتر و برداشت پوشش گیاهی در ۶۰ پلات (۳۰ پلات به ازای هر تیمار) صورت گرفت. نتایج نشان داد که هدایت الکتریکی خاک در تیمار شیار در هر سه عمق بررسیشده بهطور معنیداری کاهش یافت؛ بهگونهای که EC در لایههای ۰–۳۰، ۳۰–۶۰ و ۶۰–۹۰ سانتیمتر به ترتیب ۹۰/۷، ۹۳/۹ و ۹۰/۱ درصد نسبت به شاهد کاهش یافت. رطوبت خاک در لایه سطحی تفاوت معنیداری نشان نداد، اما در لایههای ۳۰–۶۰ و ۶۰–۹۰ سانتیمتر بهترتیب ۴۰۶ و ۱۰۴ درصد افزایش معنیداری داشت. در حوزه پوشش گیاهی نیز تعداد گونههای شناساییشده از ۱۲ گونه در شاهد به ۲۳ گونه در تیمار شیار رسید و میانگین غنای گونهای در پلاتها حدود ۴ برابر و فراوانی پوشش گیاهی نزدیک به ۱۷ برابر شاهد بود. شاخصهای تنوع وزنی نظیر شانون و سیمپسون تفاوت معنیداری نشان ندادند که با الگوی شناخته شده ترمیم اکوسیستم در مراحل اولیه سازگار است. از اینرو، استفاده از سامانه شیار میتواند بهعنوان روشی کمهزینه و کارآمد در مدیریت پایدار سرزمین و احیای اکولوژیک اکوسیستمهای خشک و نیمهخشک مورد توجه قرار گیرد.
تکمیل و ارسال فرم تعارض منافع نویسنده گرامی ، پس از ارسال مقاله ، جهت دریافت فرم، لطفا بر روی کلمه فرم تعارض منافع کلیک نمایید و پس از تکمیل، در فایل های پیوست مقاله قرار دهید.
