گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
چکیده: (234 مشاهده)
پژوهش حاضر بهمنظور تعیین سطوح مختلف سازندهای انحلالپذیر و پراکنش آن در سطح ایران به صورت توصیفی-تحلیلی و کتابخانهای با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی انجامشده است. بدین ترتیب، بر مبنای نقشه زمینشناسی با مقیاس 1:1000000، سنگشناسی تمام سازندهای گستره ایران مورد بررسی و دستهبندی قرار گرفت. نتایج بررسی پراکنش سازندهای انحلالپذیر نشان داد 3/13 درصد از سطح خشکیهای ایران توسط سازندهای انحلالپذیر پوشیدهشده است که به 8/11 درصد سازند کربناته، 33/1 درصد سازند گچی و 18/0 درصد سازند نمکی تقسیم میشود. همچنین 55 درصد از کل سازندهای انحلالپذیر کشور در پهنه ساختاری زاگرس واقعشده است و بعد از آن، پهنه های ساختاری ایران مرکزی، سنندج-سیرجان، کپه داغ، البرز و شرق-جنوب شرق ایران بهترتیب، بیشترین تا کمترین سهم را دارند. پهنه زاگرس همچنین، بیشترین سهم سازندهای کربناته (حدود 51 درصد)، گچی (حدود 95 درصد) و نمکی (حدود 71 درصد) را به خود اختصاص داده است. در میان حوضههای اصلی کشور، حوضه دریای عمان و خلیج فارس با 49 درصد از سازندهای انحلالپذیر کشور، بیشترین سهم و پس از آن حوضه فلات مرکزی با سهم حدود 29 درصد قرار دارد. حوضه مرزی شرق نیز کمترین مقدار سازندهای کارستی ایران را داراست. حوزه آبخیز کارون بزرگ با 4/12 درصد از کل سازندهای انحلالپذیر کشور، بیشترین سهم را از آن خود کرده است. استانهای کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه و همدان بهترتیب با بیش از 65، 49، 48، 46 و 40 درصد بیشترین نسبت سطح کل سازندهای انحلالپذیر به سطح استان را دارند. با توجه به لزوم مدیریت ویژه نواحی با سازندهای کارستی و انحلالپذیر، ضرورت ارائه برنامه متفاوت برای استانها و حوزههای آبخیز بر مبنای میزان سطوح کارستی نسبت به نواحی غیرکارستی یا با سطح کارست کمتر، پیام کاربردی نتایج این پژوهش است.
Farzin M. Investigating the condition and distribution of soluble formations in Iran. Journal of Rainwater Catchment Systems 2026; 14 (1) : 5 URL: http://jircsa.ir/article-1-611-fa.html
فرزین محسن. بررسی وضعیت و پراکنش انواع سازندهای انحلال پذیر در ایران. سامانههاي سطوح آبگير باران. 1405; 14 (1) :89-104
تکمیل و ارسال فرم تعارض منافع نویسنده گرامی ، پس از ارسال مقاله ، جهت دریافت فرم، لطفا بر روی کلمه فرم تعارض منافع کلیک نمایید و پس از تکمیل، در فایل های پیوست مقاله قرار دهید.
