امروز گسترش عوامل مختلف انسانی و طبیعی و تشدید آثار منفی آنها سبب شده است تا عملکرد آبخیزها با مشکل مواجه شود و نیازهای ذینفعان به درستی تأمین نگردد. لذا در این پژوهش سعی شده است سلامت آبخیز فخران خراسان جنوبی مورد ارزیابی قرار گیرد و عوامل موثر بر آن مشخص گردد. براین اساس با استفاده از رویکرد مفهومی فشار-حالت-پاسخ (PSR) و به ترتیب از 11، 9 و 12 معیار در شاخصهای فشار، حالت و پاسخ برای تعیین وضعیت سلامت در زیرآبخیزهای مختلف تعیین شد. همانطور که نتایج نشان داد شاخص فشار از 43/0 تا 83/0، شاخص حالت از 33/0 تا 65/0 و شاخص پاسخ از 33/0 تا 57/0 در زیرآبخیزهای مختلف متغیر بود. همچنین شاخص سلامت نیز مقادیری بین 36/0 تا 61/0 را به خود اختصاص داده است. با عبارتی دیگر شاخصهای فشار، حالت، پاسخ و سلامت به ترتیب با مقادیر متوسط 67/0، 50/0، 47/0 و 54/0 در طبقه نسبتاً سالم، متوسط، متوسط و متوسط قرارگرفتند. به لحاظ اثرگذاری نیز مهاجرت خانوار(1/5 درصد) و نسبت مناطق مسکونی به سطح آبخیز(۵ درصد) بیشترین سهم را در کاهش سلامت و نسبت اراضی آبی-باغی به دیم(4/0 درصد) و تعداد منابع آبی(9/0 درصد) کمترین تأثیر را بر سلامت نشان دادند. همانطور که نتاج نشان میدهد تصمیمگیری اصولی بر کنترل جمعیت، پراکنش مناطق مسکونی و زراعت توسط جوامع محلی و همچنین مدیران استانی میتواند افزایش سلامت آبخیز فخران و ارتقاء سلامت زیرآبخیزها را در پی داشته باشد.
Sahragard H, Memarian H, Chezgi J, Tajbakhsh S M, Chamani R. Assessing the general health of the Fakhran watershed in South Khorasan using the conceptual Pressur-State-Response model. Journal of Rainwater Catchment Systems 2026; 14 (1) : 7 URL: http://jircsa.ir/article-1-597-fa.html
صحراگرد حجت، معماریان هادی، چزگی جواد، تاجبخش فخرآبادی سیدمحمد، چمنی رضا. پایش سلامت عمومی حوزه آبخیز فخران خراسان جنوبی با استفاده از مدل مفهومی فشار-حالت-پاسخ. سامانههاي سطوح آبگير باران. 1405; 14 (1)
تکمیل و ارسال فرم تعارض منافع نویسنده گرامی ، پس از ارسال مقاله ، جهت دریافت فرم، لطفا بر روی کلمه فرم تعارض منافع کلیک نمایید و پس از تکمیل، در فایل های پیوست مقاله قرار دهید.
